Οι λόγοι ένστασης σε μια ειδοποίηση περί πρόθεσης ένστασης

focus

Στην πρωτόδικη Bank of Cyprus Public Co Ltd v. 1) Foy Sean Patrick, Αρ. Αγωγής 232/2010 Ε.Δ.Πάφου, ημερομηνίας 14/10/2014, το Δικαστήριο, εξετάζοντας αίτηση για παραμερισμό δικαστικής απόφασης, προέβη, κάθε άλλο παρά παρενθεντικά, σε χρήσιμες επισημάνσεις, αναφορικά με τον τρόπο διατύπωσης των λόγων ένστασης σε μια ειδοποίηση περί πρόθεσης ένστασης, που θεωρώ ότι αξίζει να εκτεθούν σε κείμενο αρθρογραφίας.

Η Δ.48,Θ.4 προνοεί τα εξής (σε συντομία):

Αν πρόσωπο προς το οποίο επιδίδεται αίτηση προτίθεται να ενστεί, …………… θα καταχωρεί ειδοποίηση αυτής της πρόθεσής του σύμφωνα με τον Τύπο 47 …….. και θα εξειδικεύει του συγκεκριμένους λόγους της ένστασης. Οποιαδήποτε γεγονότα στα οποία στηρίζεται η ένσταση τα οποία δεν είναι εμφανή από το φάκελο της διαδικασίας θα αναφέρονται σε μια ή περισσότερες ένορκες δηλώσεις οι οποίες θα συνοδεύουν την ειδοποίηση……

Να σημειωθεί ότι, ο περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) Αρ.3 Διαδικαστικός Κανονισμός του 1999, που εισήγαγε τη ρύθμιση, ως έχει, κάθε άλλο παρά “νέος” κανονισμός θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, εφόσον χρονολογείται εδώ και μία δεκαπενταετία. Εν πάση περιπτώσει, στα νομικά χρονικά, η παρακολούθηση του χρόνου τοποθετείται κάτω από ένα διαφορετικό φακό.

Αναφορικά με τον τρόπο διατύπωσης των λόγων ένστασης σε μια ειδοποίηση περί πρόθεσης ένστασης, παραθέτω πλήρες απόσπασμα της εν λόγω απόφασης.

Publication1

Έπειτα, το Δικαστήριο, αφού παρατήρησε ότι η χρήση διαζευκτικών και συζευκτικών συνδέσμων “και / ή”, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δημιουργούσε θεματική πολλαπλότητα, εξέφρασε την εξής σημαντική άποψη (παρακάμπτω τις παραγράφους 23 και 24 της απόφασης).

Publication2

Παρόλο που δεν συμφωνώ πλήρως με τις γλωσσολογικές τοποθετήσεις, σε σχέση με τις έννοιες και τον ερμηνευτικό συνδυασμό των εννοιών “εξειδικευμένος” και “συγκεκριμένος”[1], επί της ουσίας, το Δικαστήριο υπενθύμισε κάτι σημαντικό. Την ανάγκη ακρίβειας, σαφήνειας, λιτότητας και περιεκτικότητας του λόγου, όταν κανείς απευθύνεται στο Δικαστήριο, και γενικότερα, σε μια δικαστική διαδικασία. Κυρίως δε, έδειξε, παραστατικά θα έλεγα, πώς εισπράττεται και πώς επιδρά, στο καθήκον του Δικαστηρίου, η χαλαρότητα που μπορεί (άσκοπα ή σκόπιμα) να επιδειχθεί από τους δικηγόρους, σε συγκεκριμένη περίπτωση. Μεταξύ άλλων, μπορεί να οδηγήσει ή να εξαναγκάσει ένα Δικαστήριο σε υπερανάλυση και υπερέκταση σε θεματικές πτυχές, στις οποίες, ουδεμία έμφαση στοχεύθηκε από το δικηγόρο, και σε ανάλωση πολύτιμου χρόνου για ζητήματα, που φιλτραρισμένα κατάλληλα, είναι ελάχιστα ή διαφορετικά ή απλούστερα ή ακόμα και αδιάφορα.

Η επιλογή κατάλληλων, περιεκτικών, λέξεων δεν είναι εύκολο πράγμα. Ο Wittgenstein, σοφά, έλεγε ότι αυτά που μπορείς να συλλάβεις καθαρά με το νου, μπορείς να τα πεις καθαρά και με τη γλώσσα. Εάν δεν είναι ξεκάθαρη η σκέψη, δεν είναι ξεκάθαρος ο λόγος. Εάν το μυαλό δεν διατηρεί τακτοποιημένα, κατάλληλα συνδεδεμένα, νοήματα, θα υπάρχει έλλειψη σαφήνειας και καθαρότητας στο λόγο, περιπλοκή, ασταθής ροή, υπερθεματισμός, φλυαρία. Από την άλλη, και η επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα, δεν σημαίνει ότι εξαρτάται από μονολεκτικό και όχι περιφραστικό λόγο, και δε νοείται να πιάνεται από τις αμυχές των λέξεων, όπως μπορούν να αναλυθούν με τη χρήση κάποιας άλλης επιστήμης, και τα μεμονωμένα νοήματα.

Η ψυχολογία της γλώσσας και του λόγου είναι εξίσου πολύπλοκος τομέας με αυτόν της φιλοσοφίας του λόγου. Η πολλαπλότητα ή απλά η περιγραφική διαζευκτικότητα (εάν δεν επέρχεται θεματολογική διασπορά, που εάν επέρχεται, εξαρτάται από την ερμηνευτική σκοπιά και το μέγεθος της αναλυτικότητας που επιστρατεύεται κάθε φορά), πολλές φορές, λειτουργεί, για εμάς τους δικηγόρους, ως ένα βολικό μαξιλάρι, για να ακουμπήσουμε λεκτικά όλα όσα δεν έχουμε την πολυτέλεια χρόνου να σκεφτούμε και θα σκεφτούμε στην πορεία. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο σε επίπεδο δικογράφησης, για τους καλώς νοούμενους λόγους, αλλά επεκτείνεται και σε ειδοποιήσεις περί πρόθεσης ένστασης, σε ένορκες δηλώσεις, σε επιστολές. Ουσιαστικά, η χρήση διαζευκτικών και συζευκτικών συνδέσμων, γίνεται, όντως, καταχρηστικά. Ήταν, λοιπόν, σε γενικό επίπεδο, εύστοχη η παρέμβαση του Δικαστηρίου, προς επισήμανση ότι, στην ειδοποίηση περί πρόθεσης ένστασης, αυτή η τακτική, μπορεί να οδηγήσει σε θεματική πολλαπλότητα.

Το Δικαστήριο, βέβαια, επιζήτησε την εξ’αρχής θεματική κατηγοριοποίηση των λόγων ένστασης, έπειτα από την ανάλυση περιεχομένου της αμφισβητούμενης αίτησης, και τη λειτουργία τους ως «ετικέτες», παρά ως άτακτα τιθέμενους λόγους, από το σύνολο των ισχυριζόμενων, από τον Αιτητή, γεγονότων, εξιδανικευμένη λειτουργία, που δεν πιστεύω ότι μπορεί να διενεργείται εύκολα στη δικηγορική πρακτική, αλλά και που έχω την πεποίθηση ότι είναι κατ εξοχήν έργο του Δικαστηρίου.

Όμως, όπως η δικογράφηση και ο έγγραφος λόγος των δικηγόρων, γενικά, δεν είναι όμοιος ή παρόμοιος, δεν έχει τα ίδια λογοτεχνικά και άλλα χαρακτηριστικά, έτσι και η συγγραφή και δομή των δικαστικών αποφάσεων, διαφέρει από απόφαση σε απόφαση. Σε κάποιες αποφάσεις συναντάμε εκφραστική εγκράτεια, λεκτική επιλεκτικότητα, και «συγκεκριμένες» αναφορές, άκρως, επί της ουσίας, ενώ σε άλλες συναντάμε ευκαιριακούς περιπάτους ή υπεραναλυμένες αναφορές σε επουσιώδη θέματα ή θέματα που δεν είναι καν επίδικα. Θα ήταν, μάλλον, άκομψο να αφαιρεθεί η προσωπική ταυτότητα από τον εκφρασμένο λόγο, πέρα από την κριτική που μπορεί να ασκηθεί και τη θέση άποψης, και πέρα από τις βελτιώσεις που μπορούν να προκύψουν μέσα από καλόπιστες και εμπεριστατωμένες κριτικές. Η ανάλυση της έννοιας του «καθήκοντος», αμφότερων των πλευρών (δικηγόρων και δικαστών), όταν ενασχολούνται με το γραπτό λόγο, και οι παράγοντες που συμβάλλουν στη διάσταση που μπορεί, σε πραγματικό επίπεδο, να παρατηρηθεί μεταξύ περιπτώσεων (παράγοντες όπως, για παράδειγμα, ανασφάλεια, ανάγκη για αυξημένη τακτικότητα, ανάγκη για θέση γενικών επισημάνσεων, αυξημένο αίσθημα ευθύνης, κάποιος συγκεκριμένος σκοπός, κλπ), είναι σύνθετο έργο, που δεν επιδέχεται και γενικεύσεις.

Ο διαχωρισμός της επιχειρηματολογίας από τη θέση του λόγου ένστασης εξηγήθηκε, επίσης, από το Δικαστήριο, ως σημαντικός παράγοντας, στη διαδικασία της ειδοποίησης περί πρόθεσης ένστασης, που δεν ομοιάζει με τη διαδικασία σύνταξης δικογράφου. Ο λόγος ένστασης θα πρέπει να μένει στην εμβέλεια μιας περιορισμένης, απλής και σαφούς, ένδειξης, παρά να λαμβάνει διαστάσεις επιχειρηματολογίας. Ο λόγος ένστασης, βέβαια, σημειώνω ότι, προκύπτει από το περιεχόμενο των γεγονότων που προσφέρει η διάδικη πλευρά που αιτείται, οπότε, υπάρχει πάντα ο σύνδεσμος του με το πραγματικό γίγνεσθαι, παρά είναι αμιγώς αναγόμενος σε νομικό επίπεδο. Ως «λόγος» ένστασης, εμπεριέχει και πρέπει να εμπεριέχει ψήγματα αιτιολόγησης, ο προσανατολισμός (που μπορεί μερικές φορές να χαθεί) είναι αυτά, τα ψήγματα αιτιολόγησης, να απαντούν πάντα, σιωπηρά, στο ερώτημα, γιατί το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να δεχθεί την αίτηση που έχει ενώπιον του. Το όριο, αυτό που ουσιαστικά αναζητείται, δεν είναι εύκολο να καθοριστεί, αλλά και δεν μπορεί να καθοριστεί με απόλυτο τρόπο ή με μαθηματική ακρίβεια. Σίγουρα, το πεδίο της μαρτυρίας, αυτό είναι το ενδεδειγμένο πεδίο, προκειμένου αυτές οι «ενδείξεις» (λόγοι ένστασης) να περιβληθούν από τα πλήρη γεγονότα τους και να εξηγηθούν, χτίζοντας την όλη εικόνα.

Ενημερωτικά, σε αυτή την υπόθεση, όσον αφορά την ουσία της, το Δικαστήριο έκρινε ότι έπρεπε να παραμεριστεί η απόφαση, για το λόγο ότι οι εναγόμενοι αιτητές, με τη διενεργούμενη, σε αυτούς, επίδοση, δεν είχαν λάβει πραγματική γνώση της αγωγής. Η επίδοση είχε γίνει, κατόπιν έκδοσης διατάγματος υποκατάστατης επίδοσης, σε πρόσωπο που συμφώνησαν, οι διάδικοι (που από την πλευρά των εναγομένων εκπροσωπούνταν δια πληρεξουσίου αντιπροσώπου), με σχετικό Παράρτημα της Συμφωνίας τους, να δέχεται επιδόσεις, σε περίπτωση έγερσης αγωγής. Η ύπαρξη γενικής ενημέρωσης των εναγομένων, μέσω e-mail, ότι λήφθηκαν «νομικά μέτρα» εναντίον τους, δεν κρίθηκε επαρκής από το Δικαστήριο ως ισάξια της ενημέρωσης για έγερση αγωγής. Το Δικαστήριο, παρά το ότι δεν τίθετο ζήτημα περί του νομότυπου της επίδοσης, που έγινε βάσει διατάγματος ή που ήταν συμφωνημένος τρόπος επίδοσης, και παρόλο που δεν διέκρινε ζήτημα αντικανονικότητας, παραμέρισε την απόφαση ex debito justitiae, και παρά το ότι επέλεξε να παραμερίσει την απόφαση ex debito justitiae, επέβαλε όρο, για τον παραμερισμό της, την εμφάνιση και υπεράσπιση των εναγομένων μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Δεν επιδικάστηκαν έξοδα επιτυχόντος διαδίκου.

——————————————–

[1] Ο “ειδικός” είναι ο αναφερόμενος σε ορισμένο είδος ή περίσταση, που έχει συγκεκριμένο σκοπό ή προορισμό. Ο “εξειδικευμένος” είναι αυτός που καθίσταται “ειδικός”, η δε “εξειδίκευση” είναι η διαδικασία, το αποτέλεσμα ή η κατάσταση του “εξειδικευμένου”, η προσαρμογή στις ειδικές συνθήκες ή χαρακτηριστικά. Ως ρήμα μεταβατικό, το “εξειδικεύω”, μπορεί να σημαίνει εμβαθύνω σε συγκεκριμένο τομέα, αλλά και περιορίζω κάτι σε μια μόνο περίπτωση. Ο “συγκεκριμένος” εκφράζει τη μετοχή παθητικού παρακειμένου του ρήματος “συγκρίνω”, ο υποκείμενος στις αισθήσεις, ο αισθητός, ο αντιληπτός. Η “συγκεκριμενοποίηση” μπορεί να επέρχεται δια της “εξειδίκευσης”. Δηλαδή, να καθίσταται κάτι αντιληπτό κατόπιν προσαρμογής του στις ειδικές συνθήκες ή χαρακτηριστικά ή κατόπιν περιορισμού του σε μια μόνο περίπτωση. Μπορεί όμως να συμβαίνει και το αντίθετο, να επέρχεται “εξειδίκευση” δια της “συγκεκριμενοποίησης”, όπου η διαδικασία, συνήθως, είναι πιο εσωτερική. Να “εξειδικεύει” κανείς “συγκεκριμένο” λόγο ένστασης, μπορεί να σημαίνει να εμβαθύνει στις ειδικές συνθήκες ή χαρακτηριστικά του αντιληπτού ή αισθητού λόγου ένστασης ή να περιορίζει τον αισθητό ή αντιληπτό λόγο ένστασης σε μία μόνο περίπτωση. Η “εξειδίκευση”, σε κάθε περίπτωση, είναι έννοια που δεν συνάδει με την πολλαπλότητα, χωρίς να σημαίνει ότι υφίσταται, μεταξύ τους, αντίθεση.

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.