Καθήκον πληροφόρησης συγγενούς για κληρονομική ασθένεια: Ένα λογοτεχνικό καθήκον

Όταν η επιστήμη και η τεχνολογία ανοίγουν το κουτί της Πανδώρας, το δίκαιο πρέπει να ακολουθεί και να τοποθετείται, αλλά να μην ανατρέπεται με αλόγιστες δρασκελιές, αφού είναι ίσως ο μόνος μοχλός κοινωνικής συγκράτησης.

Στην ABC v St George’s Healthcare NHS Foundation Trust [2015] EWHC 1394 (QB) ο ιατρός βρέθηκε αντιμέτωπος με το ηθικονομικό δίλημμα, κατά πόσο θα έπρεπε να αποκαλύψει ή όχι στην έγγυο θυγατέρα του ασθενούς του από την κληρονομική ασθένεια Huntingdon’s (γενετική ασθένεια που καταλήγει να διαταράσσει τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς), διαγνωσθείσας στο πλαίσιο ιατρικής παρακολούθησης κατόπιν διάπραξης φόνου της μητέρας της, περί της ασθένειας αυτής, ώστε αυτή να είχε γνώση ή και να ελάμβανε τα απαραίτητα μέτρα, σε σχέση με την κύησή της, με δεδομένες τις πιθανότητες, σε ποσοστό 50%, η ασθένεια να είχε κληρονομηθεί στην ίδια και κατ’επέκταση στο παιδί που θα έφερνε στον κόσμο. Πρόκειται για ένα ηθικονομικό δίλημμα, για το οποίο οι σπουδαστές ιατρικού δικαίου και ηθικής εξαντλούνται, περιφέροντας στη λογική τους τις θεωρίες του Καντ. Η επιθυμία του ασθενούς ήταν να μην το πληροφορηθεί η κόρη του, η οποία, όμως, το έμαθε τυχαία σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά τη γέννηση του παιδιού της.

Η απαίτηση της θυγατέρας, ενάγουσας, η οποία τελικά διαγνώστηκε και η ίδια με την ασθένεια αυτή, ήταν στη βάση της αμέλειας, και ο ισχυρισμός της ήταν ότι, υπήρχε καθήκον επιμέλειας των ιατρών και έναντι της, και ότι, εάν πληροφορείτο για την κατάσταση υγείας του πατέρα της, διαρκούσης της κύησης της, δεν θα προχωρούσε στον τοκετό. Επιπρόσθετα, ισχυριζόταν ψυχικό τραύμα, συνεπεία της συμπεριφοράς των ιατρών, που είχε ως αποτέλεσμα να φέρει στον κόσμο ένα παιδί, για το οποίο θα έπρεπε να ταλαιπωρείτο και αυτό, και η κοινωνία, αλλά και η ίδια, ψυχικά και οικονομικά, για το υπόλοιπο της ζωής τους.

Οι εναγόμενοι ισχυρίζονταν ότι θα ήταν άδικο και παράλογο να τους επιβληθεί τέτοιο καθήκον επιμέλειας, γι’αυτό είχαν προχωρήσει με αίτηση για διαγραφή της απαίτησης της ενάγουσας, στη βάση της έλλειψης εύλογου αγώγιμου δικαιώματος. Επιχειρήματα προς υποστήριξη της θέσης της ενάγουσας ήταν ότι, οι ιατροί συζητούσαν με την ενάγουσα, γενικά, διάφορα άλλα ζητήματα για τον πατέρα της, ο ίδιος ο πατέρας της είχε μιλήσει στον αδελφό του για την κατάσταση υγείας του, ενώ είχε παρασχεθεί και οικογενειακή θεραπεία, οπότε, η εμπιστευτικότητα ήταν μέσα σε αυτό το πλαίσιο που διαμορφωνόταν, που περιλάμβανε και την ίδια. Ωστόσο, το δικαστήριο (Queen’s Bench Division), κάνοντας δεκτή την αίτηση των εναγομένων, δεν θεώρησε σχετικά αυτά τα επιχειρήματα, ούτε ικανά να καταργήσουν τον εμπιστευτικό χαρακτήρα της πληροφορίας και το διακριτό καθήκον των ιδίων έναντι στον ασθενή τους. Έπειτα, δεν ενάγονταν για τον τρόπο που παρείχαν κάποια θεραπεία στην ίδια την ενάγουσα, και το καθήκον επιμέλειας τους έναντι στην ενάγουσα, δεν θα μπορούσε να επεκταθεί και στην αποκάλυψη εμπιστευτικών πληροφοριών που αφορούσαν σε μέλος της οικογένειας της, έναντι στο οποίο είχαν, μάλιστα, ξεχωριστό καθήκον επιμέλειας. Καθήκον επιμέλειας με τέτοιες διαστάσεις, ‘αδέσποτο’ καθήκον επιμέλειας, μόνο στη λογοτεχνία θα μπορούσε να υπάρξει.

Το δικαστήριο βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στην πρόσφατη Michael v Chief Constable of South Wales [2015] 2 All E.R. 635, που απασχόλησε, επίσης, έντονα, τον περασμένο Ιανουάριο, στην οποία, το Supreme Court, είχε θέσει κανόνα ότι, η αστυνομία δεν έχει καθήκον επιμέλειας, σύμφωνα με το ιδιωτικό δίκαιο, έναντι σε ένα πολίτη, από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, που τους ειδοποιεί (ή που άλλως πώς δύνανται να λάβουν γνώση) ότι απειλείται με συγκεκριμένο τρόπο η ζωή του ή η σωματική του ακεραιότητα (π.χ. παίρνει τηλέφωνο και τους λέει ‘ελάτε τώρα εδώ γιατί κάποιος είναι μέσα στο σπίτι μου, φοράει κουκούλα και κρατάει μαχαίρι’). Το δημόσιο καθήκον δράσης της αστυνομίας δεν μεταφράζεται σε ιδιωτικό καθήκον επιμέλειας έναντι σε κάθε ένα πολίτη ξεχωριστά να τον διασώζει από πιθανά εγκήματα, ούτε, ευλόγως, μπορεί να ευθύνεται η αστυνομία σε αποζημιώσεις, σε περίπτωση που τελικά διαπράττεται το έγκλημα που δεν πρόλαβε να αποτρέψει. Εάν θα έπρεπε να υπάρχει κυβερνητικό σχήμα αποζημίωσης θυμάτων εγκλημάτων για τα οποία ειδοποιήθηκε η αστυνομία και δεν έδρασε, είναι θέμα νομοθετικής πολιτικής, όχι δικαστικής κρίσης. Μερικές φορές είναι αρκετά δύσκολο να γίνει η διάκριση, αφενός, μεταξύ της αμέλειας που συνιστά μια παράλειψη, και αυτής που συνιστά μια θετική πράξη, μα στην προκειμένη περίπτωση, όντως, θα ήταν άδικο και παράλογο να επιβληθεί η ύπαρξη τέτοιου καθήκοντος επιμέλειας των ιατρών, και παρόλη την προσοχή που πρέπει να επιδεικνύει το δικαστήριο στην αποδοχή τέτοιων αιτημάτων διαγραφής, σε πρώιμο στάδιο, το δικαστήριο επέλεξε να αποτρέψει τη διενέργεια μιας δαπανηρής και μάταιης δίκης[1].

Το δικαστήριο έκανε δεκτό αίτημα για ανωνυμία της ενάγουσας, κατ’εξαίρεση από τον κανόνα ότι οι δίκες πρέπει να είναι δημόσιες και τα στοιχεία τους πλήρως δημοσιεύσιμα, θεωρώντας ότι, η δικαστική εμπλοκή για το ευαίσθητο, κατά τα λοιπά, θέμα, που ενδέχετο να επιφέρει γνώση στο παιδί ότι η μητέρα του θα μπορούσε να διακόψει την κύηση του εάν πληροφορείτο για την γενετική ασθένεια, δικαιολογούσε αυτή την παρέκκλιση.

———————————-

[1]  X (Minors) v Bedfordshire CC [1995] 2 A.C. 633· και Barrett v Enfield LBC [2001] 2 A.C. 550· και JD v East Berkshire Community Health NHS Trust [2005] UKHL 23, [2005] 2 A.C. 373.

Advertisements

One thought on “Καθήκον πληροφόρησης συγγενούς για κληρονομική ασθένεια: Ένα λογοτεχνικό καθήκον

  1. Παράθεμα: UK: Καθήκον πληροφόρησης συγγενών για κληρονομική ασθένεια: Επαναφορά σε διαγνωστική δίκη

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s