Η δίκη του Σπύρου στο Μπουρούντι

2_32

Εάν σε κάποιους αυτό το θέμα φαντάζει ακατανόητο ή παράξενο, γι’αυτό ακριβώς γράφω. Δεν θα πω κάτι καινούργιο. Θα επαναλάβω. Όχι όλα, ούτε πολλά. Τα βασικά. Όσα πρέπει, ίσως, να γνωρίζει, κανείς, για ένα θέμα που αφορά κάθε Ευρωπαίο, δημοκράτη, δικηγόρο και νομικό, κάθε δίκαιο άνθρωπο.

Το Μπουρούντι (φτωχή χώρα της κεντρικής Αφρικής με επίσημες γλώσσες τη γαλλική και την κιρούντι) είναι μια μεταπολεμική χώρα, που βίωνε εθνοτικό εμφύλιο πόλεμο από το 1993 μέχρι το 2005, όταν ο πόλεμος τερματίστηκε με την ψήφιση του Συντάγματος του Μπουρούντι το 2005[1], που διασφάλιζε τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση του τόπου αμφότερων των μεγαλύτερων εθνικών ομάδων, Hutu και Tutsi. Ωστόσο και μετά την ψήφιση του Συντάγματος η φτώχεια παρέμενε και το βασικότερο πρόβλημα της χώρας, που βρίσκεται πρώτη στον παγκόσμιο χάρτη πείνας, με ένα ποσοστό 60% περίπου να μην έχει επαρκή σίτιση. Ευλόγως, αυτή η κατάσταση δεν άφηνε τη χώρα να αναπτύξει, όντως, ένα πολίτευμα βασιζόμενο στις βασικές αρχές της δημοκρατίας. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το ήμισυ σχεδόν (45%) του πληθυσμού των 10,6 εκατομμυρίων κατοίκων του Μπουρούντι είναι 15 ετών ή λιγότερο (παιδιά μικρότερα των 5 ετών αντιπροσωπεύουν το 19,9% του πληθυσμού) και ότι 3 στα 5 παιδιά υποφέρουν από καθυστέρηση ανάπτυξης.

Ο Σπύρος-Ρίτσαρντ Χαγκαμπιμάνα είναι Μπουρουντιανός που μετέβη στην Ελλάδα, στην Αθήνα, τη δεκαετία του 90’, ως αιτητής πολιτικού ασύλου, μετά που έχασε τον πατέρα του στον εμφύλιο του Μπουρούντι, και ο ίδιος, αξιωματικός του στρατού της χώρας του, διέτρεχε κίνδυνο. Στην Αθήνα έζησε μέχρι το 2005, σπούδασε με υποτροφία στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, έπειτα στη Νομική Αθηνών, άξιος και δραστήριος φοιτητής, με παράλληλη ανθρωπιστική δράση, δημοφιλής υπάλληλος στη βιβλιοθήκη της ΑΣΟΕΕ – ΟΠΑ, και που κατάφερε να ξεχωρίσει, να «κατακτήσει» όχι μόνον την Ελλαδική υπηκοότητα, μα και ρίζες στην Ελλάδα, και τις καρδιές των Ελλήνων φίλων του. Έμαθε άπταιστα Ελληνικά, βαπτίστηκε Χριστιανός ορθόδοξος με πνευματική μητέρα την πρώην δημοτική σύμβουλο του Πειραιά Ευαγγελία Σαρρή – Γώγου. Ο Έλληνας «Σπύρος», το 2005, όταν φαινόταν να είχε κοπάσει ο πόλεμος στη χώρα του, επέστρεψε στην Μπουζουμπούρα, πρωτεύσουσα του Μπουρούντι, όπου μετά από θητεία ως επικεφαλής του λιμενικού σώματος του Μπουρούντι, διορίστηκε και διατελούσε ως υψηλόβαθμος αξιωματικός της Μπουρουντιανής αστυνομίας (Συνταγματάρχης) και Υπαρχηγός του Τμήματος Επιχειρήσεων. Επέστρεψε με όραμα να συμβάλει στην αναδόμηση της Δημοκρατίας στο τόπο. Νυμφεύτηκε την Οσάνα, με την οποία απέκτησαν ένα υιό, τον Μάρκο, τον οποίο, επίσης, βάπτισε την Ελλάδα.

1_628

Περί τον Ιούνιο 2015 και εντός της τελευταίας προεκλογικής περιόδου, διαδηλωτές είχαν ξεχυθεί στους δρόμους της πρωτεύουσας σε μια ταραχώδη πολιτική διαδήλωση, εναντίον της επανεκλογής, ως προέδρου, για τρίτη συνεχή θητεία, του Πιέρ Ντουρουνζίζα. Εναντίωση που έβρισκε σύμφωνους ακόμα και κάποιους υποστηρικτές του κόμματος του, γνωστού ως Εθνικό Συμβούλιο για την Υπεράσπιση της Δημοκρατίας – Δυνάμεις Υπεράσπισης της Δημοκρατίας. Εκείνη η διαδήλωση του Ιουνίου δεν ήταν η μόνη σχετική. Οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας ξεκίνησαν από τον Απρίλιο του 2015, όταν την 26.04.2015 το εν λόγω κόμμα ανακοίνωσε την συμμετοχή του στις εκλογές με τον συγκεκριμένο υποψήφιο για τρίτη φορά (με πρόσχημα ότι η πρώτη θητεία του ήταν κατόπιν διορισμού από το κοινοβούλιο, οπότε και δεν μετρούσε). Ο λόγος γίνεται για διαδηλώσεις που διαρκούσαν για εβδομάδες ολόκληρες και άφηναν πίσω τους ανθρώπινο αίμα, κομμένα δέντρα και καμένες περιουσίες από ρίψη χειροβομβίδων.

Παρόλο που τόσο το Σύνταγμα του Μπουρούντι (άρθρο 96) όσο και η Συμφωνία της Αρούσα για την ειρήνη και συμφιλίωση ορίζουν ότι ο πρόεδρος μπορεί να έχει μόνο δύο θητείες και ο πρόεδρος Ντουρουνζίζα βρισκόταν στην προεδρία από το 2005, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας είχε κρίνει ότι υπάρχει δικαίωμα του Ντουρουνζίζα να διεκδικήσει την προεδρία της χώρας για τρίτη συνεχή θητεία. Η μειοψηφία των μελών του Δικαστηρίου που υποστήριξε την αντισυνταγματικότητα της τρίτης θητείας του Ντουρουνζίζα, όπως και κάθε τέτοιος υποστηρικτής, είχε εγκαταλείψει άρον-άρον την χώρα, μετά από θανάσιμες απειλές που δέχθηκε από μέλη της κυβέρνησης, τα δε εναπομείναντα μέλη του Δικαστηρίου εξαναγκάστηκαν να καταλήξουν σε συμπέρασμα περί συνταγματικότητας, μάλλον, σηκώνοντας τα χέρια ψηλά.

Η κυβέρνηση θεωρούσε τις όποιες διαδηλώσεις παράνομες και τους διαδηλωτές «τρομοκράτες», εχθρούς της χώρας και προς απάντηση στις διαδηλώσεις, απαγόρευσε τη χρήση διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας στη χώρα και έκλεισε τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και στοχοποίησε δημοσιογραφικές ομάδες. Περί τα μέσα Μαΐου 2015, σε χρόνο που ο πρόεδρος απουσίαζε στην Τανζανία, αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις με τη συμμετοχή στρατιωτικών δυνάμεων και δυνάμεων της αστυνομίας, προανήγγειλαν πραξικoπηματική ανατροπή της κυβέρνησης (“coup d’état”), επιχείρηση (που μάλλον θα μείνει στην σύγχρονη ιστορία γνωστή ως «πραξικόπημα της μίας ημέρας»), που την επόμενη ημέρα καθηλώθηκε, με την κυβέρνηση να ανακτά τον έλεγχο, με ακόμα περισσότερη οργή, βία και αίμα, οπότε η κατάσταση είχε βγει εντελώς εκτός ελέγχου, φέρνοντας, ίσως, τη χώρα, και πάλι, στους πρόποδες ενός νέου εμφυλίου πολέμου. Στην πρωτεύουσα είχαν ήδη σταλεί βαριά οπλισμένοι στρατιώτες, οι συλλήψεις και οι σκοτωμοί συνεχίζονταν, μέσα σε αυτούς και η μεθοδική εξόντωση πολιτικών αντιπάλων (για να επιτευχθεί το επιθυμητό εκλογικό αποτέλεσμα), καθώς μεγάλωσε και το κύμα εγκατάλειψης της χώρας (που μέτρησε πέραν των 200.000 μεταναστών προς όμορες περιοχές, όπως το Κονγκό, η Ρουάντα, η Τανζανία, η ανθρωπιστική κρίση στις οποίες, αναγκαστικά, αυξήθηκε, με πολλαπλασιασμό των κρουσμάτων χολέρας).

Παρά τις εκκλήσεις της διεθνούς κοινότητας για αναβολή των εκλογών, για να παύσουν άμεσα οι συγκρούσεις, αυτές οι εκκλήσεις δεν εισακούστηκαν από την Μπουρουντιανή κυβέρνηση, που αγνοώντας όλες τις συστάσεις, προχώρησε στις εκλογές. Την 29.06.2015 έλαβαν χώρα οι Κοινοβουλευτικές Εκλογές και ακολούθησαν οι Προεδρικές εκλογές την 21.07.2015, υπό το κράτος του απόλυτου φόβου. Εκείνη η διαδήλωση της 27ης Ιουνίου ξέφυγε από τον αστυνομικό έλεγχο· ήταν επόμενο ότι οι (εναπομείνασες) αντίπαλες δυνάμεις θα έβαζαν τα δυνατά τους για να μποϊκοτάρουν την επανεκλογή του προέδρου, σε μια διαδήλωση με τύμπανα και οσμές πολέμου. Δόθηκε  άνωθεν εντολή προς τους σταλθέντες αστυνομικούς, μεταξύ των οποίων και ο Σπύρος, να ανοίξουν πυρ κατά των άμαχων (κατά τα λοιπά) διαδηλωτών… Η βία και οι ταραχές συνεχίστηκαν και επιδεινώθηκαν μετεκλογικά (βλ. μάχες σε στρατόπεδα και εκτελεστικές επιθέσεις), μένω, όμως, εδώ, που αρχίζει και το μαρτύριο του Σπύρου, από την άρνησή του να υπακούσει στην αιματηρή εντολή, που οδήγησε και στη σύλληψή του.

Ο Σπύρος (όπως και πολλά άλλα μέλη της αντιπολίτευσης) συνελήφθη και οδηγήθηκε αρχικά στα κρατητήρια των μυστικών υπηρεσιών, όπου υποβλήθηκε σε βασανιστήρια ημερών, για να ομολογήσει την εμπλοκή του στην εξέγερση εναντίον του καθεστώτος του Ντουρουνζίζα, που κατά αυτούς προέκυπτε από την άρνησή του να εκτελέσει εν ψυχρώ τους διαδηλωτές του δικαίου και τυφλά το πλήθος της διαδήλωσης. Έπειτα, οδηγήθηκε στις φυλακές υψίστης ασφαλείας Muramuya, ως ύποπτος απόπειρας πραξικοπήματος, αδίκημα για το οποίο κατηγορήθηκε, έπειτα (μεσολάβησαν φήμες περί απόπειρας απαγωγής του από τις φυλακές Muramuya και αποτρεπτικής εξέγερσης των κρατουμένων), σε άλλες φυλακές, και στα «κολαστήρια» Gitega, όπου δικάζεται σήμερα, σε μια «δίκη παρωδία», που άρχισε πριν από έξι ημέρες, την 14η Δεκεμβρίου 2015, μαζί με άλλους 27 συγκατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων και ο πρώην υπουργός άμυνας της χώρας και συνάδελφοι δικηγόροι.

Σύντομα, μετά τη σύλληψη του Σπύρου, δημιουργήθηκε ένα κίνημα προς άσκηση διεθνών πιέσεων για την άμεση απελευθέρωση του Σπύρου, απαίτηση προστασίας ενός Έλληνα υπήκοου. Στην αρχή τα διαθέσιμα μέσα ήταν απλά, η συνεχής αρθρογραφία και φωνή συγκεκριμένων θαρραλέων ατόμων, η συγκέντρωση υπογραφών. Μια μάχη συνεχούς υποστήριξης και αγάπης. Στο πρόσωπο του Σπύρου, το πρόσωπο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν υποστεί έναν από τους χειρότερους βιασμούς στη σύγχρονη ιστορία, εκεί, στο Μπουρούντι. Περιττό, ίσως, να αναφερθεί ότι οι αρχές του Μπουρούντι, με σχετικό διάταγμα, ανέστειλαν τη λειτουργία αρκετών οργανώσεων προστασίας και προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, δεσμεύοντας, μάλιστα (ή καλύτερα καταληστεύοντας) και τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.

Νοείται ότι η κρίση στο Μπουρούντι δεν αφήνει αδιάφορη την Ε.Ε. αλλά και τη διεθνή κοινότητα, που από την πρώτη στιγμή παρακολουθούσαν τις προσπάθειες εκδημοκρατισμού και ειρήνευσης της περιοχής, που εξάλλου ενέχουν σημαντικό εγγυητικό ρόλο στη Συμφωνία της Αρούσα, και που αντιλήφθηκαν τα πρώτα αντιδημοκρατικά τραντάγματα. Η Ε.Ε. συμβάλλει σημαντικά στον ετήσιο προϋπολογισμό του Μπουρούντι, το ήμισυ περίπου του οποίου προέρχεται από τη διεθνή βοήθεια. Πρόσφατα διέθεσε ποσό 432 εκατομμυρίων Ευρώ για το Μπουρούντι, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης 2014-2020, μεταξύ άλλων ως βοήθεια για τη βελτίωση της διακυβέρνησης και υπέρ της κοινωνίας των πολιτών. Η Ε.Ε. κατακρίνοντας την κρίση δημοκρατίας στο Μουρουντί, ανέστειλε την εκταμίευση 1,7 εκατομμυρίων Ευρώ για την υποστήριξη των παράνομων εκλογών, ενώ διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία, κτλ) ανέστειλαν διάφορες μορφές συνεργασίας που είχαν αναπτύξει με το Μπουρούντι, ενθαρρύνοντας, ταυτόχρονα, την παραχώρηση κονδυλίων για τον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η παρατεταμένη επίσημη σιωπή της Ελλάδας αποδοκιμάστηκε από τους μαχητές για τη ζωή και την ελευθερία του Σπύρου. Από την άλλη δεν έχουν αποκλειστεί ενδεχόμενες παρασκηνιακές κινήσεις, λαμβανομένου υπόψη του ενδεχόμενου, να υπερισχύει, στο θέμα της διπλής υπηκοότητας, η υπηκοότητα του κράτους που διώκει τον Σπύρο, στην προκειμένη περίπτωση.

Υπήρξαν, σαφώς, πολλές δηλώσεις, αποφάσεις και ψηφίσματα[2] σχετικά με την κρίσιμη κατάσταση στο Μπουρούντι· τελευταίως, μετά από την εισαγωγή του θέματος στο Ευρωκοινοβούλιο από τον ανεξάρτητο ευρωβουλευτή Νότη Μαριά, την 15.12.2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέθεσε κοινή πρόταση ψηφίσματος, σχετικά με την κατάσταση στο Μπουρούντι, η οποία περιελάμβανε και τον Σπύρο· ψήφισμα που εγκρίθηκε την 17.12.2015, με το οποίο, μεταξύ άλλων,  κλήθηκε η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής / Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Federica Mogherini, να συνεχίσει τις προσπάθειες και για να εξασφαλίσει την άμεση απελευθέρωση του Σπύρου. Η ένταξη του Σπύρου στο εν λόγω ψήφισμα ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη των παιδιών. Η απελευθέρωση του Σπύρου, πλέον, πανευρωπαϊκό αίτημα. Αναμένεται, όμως, η εκτέλεση του ψηφίσματος, μια πρακτική δράση, γιατί η αλήθεια είναι ότι δεν αρκούν οι επαναλαμβανόμενες διακηρύξεις και τα επαναλαμβανόμενα θεωρητικά λόγια για το δίκαιο, οι συστάσεις είναι δεδομένο ότι δεν εισακούγονται.

Μιλώντας για «δίκη παρωδία», για να γίνει καλύτερα αντιληπτό το μέγεθος της εκτροπής και η καθημερινότητα του κινδύνου, στη δικάσιμο της 14.12.2015, σε μια αίθουσα γεμάτη πάνοπλους αστυνομικούς, το αίτημα των δικηγόρων του Σπύρου (μεταξύ των οποίων και ο συνάδελφος και φίλος από τον ECBA, Αλέξης Αναγνωστάκης), για αναβολή της ακρόασης, για να επιτραπεί η πρόσβαση στη δικογραφία (που μέχρι σήμερα δεν επιτράπηκε), για να δυνηθούν να υπερασπιστούν τον πελάτη τους, απορρίφθηκε, και η δίκη συνεχίστηκε απρόσκοπτα, γιατί δεν συνέτρεχε, κατά το «Δικαστήριο», οποιοσδήποτε λόγος αναβολής. Στη δικάσιμο που ακολούθησε, την 15.12.2015, το Δικαστήριο αρνήθηκε την υπεράσπιση των 28 κατηγορούμενων από τους δικηγόρους της εκλογής τους και οι διεθνείς δικηγόροι αποβλήθηκαν από την αίθουσα, τάχα γιατί παρεμποδίζουν τη διαδικασία, δίνοντας στους κατηγορούμενους χρόνο μόλις δύο ημερών, μέχρι την 18.12.2015, για να βρουν νέους δικηγόρους. Οι δικηγόροι του Σπύρου χαρακτήρισαν τη δίκη αυτή «δίκη-λαιμητόμο». Μάλιστα, ο Βέλγος συνάδελφος, δικηγόρος Bernard Maingain, που εκπροσωπούσε τους 4 από τους κατηγορούμενους (τον τέως υπουργό άμυνας και τρείς συναδέλφους), κατηγορήθηκε από τις αρχές του Μπουρούντι για συμμετοχή σε πραξικόπημα, με την προβολή του επιχειρήματος, από μέρους των εισαγγελικών αρχών, ότι τώρα είναι κατηγορούμενος ο δικηγόρος, άρα δεν μπορεί να είναι δικηγόρος υπεράσπισης στην ίδια υπόθεση. Η επόμενη δικάσιμος είναι την ερχόμενη Τετάρτη 23.12.2015.

Οι δικηγόροι του Σπύρου, σύμφωνα με τις πληροφορίες, αιτήθηκαν την αποστολή, στο Μπουρούντι, Διεθνών Παρατηρητών, ώστε να  διασφαλιστεί ότι οι κατηγορούμενοι θα τύχουν δίκαιης δίκης, ενώ εκκρεμεί Επείγουσα Προσφυγή του Σπύρου ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τις Αυθαίρετες Κρατήσεις (UN Working Group on Arbitrary Detention). Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης ασχολείται, επίσης, με τον βασανισμό και την παράνομη κράτηση του Σπύρου. Η ευρεία δημοσιοποίηση είναι ένα παράλληλο όπλο.

Εν βρασμώ εξελίξεων και εν μέσω κινδύνων, παραμονές Χριστουγέννων, η σκέψη ας είναι και στον Σπύρο, στο Μπουρούντι.

214102_Burundi_protests_continue_as_UN_condemns_the_killing_of_opposition_leader

——————————–

[1] Σε επίπεδο ευρωπαϊκής παρέμβασης, προηγήθηκαν η αναθεώρηση της Συμφωνίας του Κοτονού και η Συμφωνία της Αρούσα της 28ης Αυγούστου 2000 για την ειρήνη και τη συμφιλίωση στο Μπουρούντι. Σχετικά είναι και ο Αφρικανικός Χάρτης για τη Δημοκρατία, τις Εκλογές και τη Διακυβέρνηση (ACDEG) και ο Αφρικανικός Χάρτης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Λαών.

[2] Μεταξύ αυτών: Δηλώσεις της Κοινότητας της Ανατολικής Αφρικής στις 31 Μαΐου και 6 Ιουλίου 2015. Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Ιουλίου 2015. Αποφάσεις του Συμβουλίου Ειρήνης και Ασφαλείας της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ), την 13η Ιουνίου, 17η Οκτωβρίου και 13η Νοεμβρίου 2015. Ο Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΕ) 2015/1755, της 1ης Οκτωβρίου 2015, αναγγέλθηκαν περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στο Μπουρούντι. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου την 16η Μαρτίου, 18η Μαΐου, 22α Ιουνίου και 16η Νοεμβρίου 2015. Το ψήφισμα 2248 (2015) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, της 12ης Νοεμβρίου 2015. Η κοινή δήλωση του Αναπληρωτή Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Jan Eliasson, της προέδρου της Αφρικανικής Ένωσης, Nkosazana Dlamini-Zuma, και της ΑΠ/ΥΕ, Federica Mogherini, της 12ης Νοεμβρίου 2015. Την 09.12.2015 υπήρξε Το ψήφισμα της Μικτής Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης ΑΚΕ-ΕΕ της 9ης Δεκεμβρίου 2015. Την 13.12.2015 κατατέθηκε κοινή δήλωση της Αντιπροέδρου της Επιτροπής/Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφαλείας (ΑΠ/ΥΕ), Federica Mogherini, και του Επιτρόπου που είναι επιφορτισμένος με τη Διεθνή Συνεργασία και την Ανάπτυξη, Neven Mimica. Σήμερα δημοσιοποιήθηκε σχέδιο ψηφίσματος της Γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ να αποτρέψει το Μπουρούντι από του να λάβει την έδρα του ως νέο μέλος την 1η Ιανουαρίου 2016 στο συμβούλιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών.

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.