Ο «δασοκόμος» των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας

image00

 

Γίνονται αρκετές συζητήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τη διάλεξη που πραγματοποιήθηκε στο Hilton Park Hotel την 29.03.2016, σχετικά με τις Δ. 25 και Δ. 30.

Το εγχείρημα του εκσυγχρονισμού των Κυπριακών διαδικαστικών κανονισμών πολιτικής δικονομίας («θεσμών») δεν πρέπει να είναι το αντικείμενο ιδιωτικής συμφωνίας κάποιων, ούτε το προσωπικό έργο οποιουδήποτε φιλοδοξεί να γίνει Lord Woolf (είτε το αξίζει, γιατί έχει, πράγματι, μιαν αξιόλογη καριέρα, είτε όχι). Θα πρέπει να είναι μια απόφαση κατόπιν εμπειρικών ερευνών (που διαπιστώνουν επιστημονικά συγκεκριμένες ανάγκες, που αισθανόμαστε αφηρημένα ότι υπάρχουν) και σωρείας μελετών (συγκριτικών, μεθοδολογικών και άλλων), που να θέτουν ως στόχο, να αναλύουν, να τεκμηριώνουν και να οργανώνουν πρακτικά το διάβημα. Υλικό, σε κάθε περίπτωση, δημόσιας πρόσβασης, αντικείμενο προηγούμενης δημόσιας διαβούλευσης. Και αυτά (η διασφάλιση της ετοιμότητας από επιστημονική και πρακτική άποψη – βλ. και συνοδευτικά «practice directions» κατά το χρόνο ενεργοποίησης των αγγλικών CPR) θα έπρεπε να γίνουν πριν από την ενεργοποίηση οποιασδήποτε τροποποίησης.

Εκ του αποτελέσματος, στον δικό μας δικαιϊκό μικρόκοσμο, τροποποιήθηκε, χωρίς τη δέουσα προεργασία και αδικαιολόγητα αποσπασματικά, η Δ. 30, και, όπως το βλέπω, είναι σαν κάποιος να πυροβόλησε κατευθείαν στην καρδιά των θεσμών (αφήνω σε δεύτερη μοίρα τη Δ. 25, που έχει τα δικά της προβλήματα), επιτυγχάνοντας τι; Μεταξύ άλλων, σίγουρα, να δημιουργήσει μια τετελεσμένη κατάσταση, στην οποία η πολιτική (και όχι μόνον) δικαιοσύνη είναι πλέον, εντελώς, μη προσβάσιμη στους πολίτες που δεν θέλουν να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες δικηγόρου («δικονομικά πειθαρχημένου»). Να μετατρέψει τους δικηγόρους σε άλογα ρομποτάκια, που να αναλώνουν τον χρόνο τους, εις βάρος της πραγματικής ανάγκης εργασίας για την απονομή του δικαίου, για να βρουν τρόπο, να αναπτύξουν συστήματα να αυτοματοποιήσουν τις κινήσεις τους, να μετρηθούν σωστά οι ημέρες και να τηρηθούν ένα κατεβατό τύποι επί τύπων, χωρίς να έχουν καταλάβει τι θέλει να πει ο ποιητής, που ούτε και ο ίδιος ξέρει τι λέει (απλά θέλησε να πειραματιστεί). Αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες μπροστά στο ότι η νέα Δ. 30 (κυρίως), όσο και όπως κι αν προσπάθησε να μοιάσει κάπου, βρίσκεται σε ένα ευρύτερο κανονιστικό περιβάλλον, που οδηγεί, αναπόφευκτα, σε αδιέξοδο την ίδια την απονομή της δικαιοσύνης και αυτό δεν είναι καν ορατό ή αντιληπτό (έστω κι αν κοινά το απευχόμαστε, δεν αρκεί). Καμία σχέση με τις Lord Woolf’s Reforms και ίσως να χρήζει και λίγο κράτει στην επίκληση.

Ο σκοπός της διάλεξης δεν ήταν να συζητηθεί το πρόβλημα, που εδώ και καιρό κάποιοι διατυμπανίζουν ότι υπάρχει. Ήταν αναμενόμενο το ότι δεν θα μπορούσαν να δοθούν απαντήσεις. Γιατί δεν υπάρχουν απαντήσεις. Μαζευτήκαμε, λοιπόν, εκεί, χίλιοι νοματαίοι, με τα καλά μας, να ακούμε τα περί γεμάτου ποτηρίου αποφθέγματα, σαν «puppets» που μας χτυπάνε στα ψιλοκουρεμένα κεφαλάκια μας, για να παρηγορηθούμε ομαδικά. Έπειτα, με διδακτικό στόμφο, να μας κατσιάσουν που δεν είμαστε άψογοι σαν τους Άγγλους δικηγόρους και δεν ανατρέχουμε σε  διαθέσιμα πρότυπα δικογράφων, που κυκλοφορούν στα εγγλέζικα παζάρια. Ενώ όλα τα υπόλοιπα σε αυτό το δόλιο σύστημα είναι, ας πούμε, (βλ. δικαστικές αποφάσεις, κτλ) άψογα … σύμφωνα με τα «πρότυπα» … Οι αντιδράσεις από Άγγλους δικηγόρους, σε αυτή την κατάσταση, θα ήταν, μάλλον, πιο άμεσες, εμποτισμένες με πιο … «θανατηφόρο» κυνισμό…

Δεν συμφωνώ καθόλου με την ένταση που δημιουργήθηκε και την επίδειξη αγένειας προς τον εισηγητή (που δεν ήταν υποχρεωμένος να μπει σε αυτή τη διαδικασία και να εκθέσει την εντιμότητά του στις διαθέσεις του καθενός ή και να προκαταβάλει την δικαστική τοποθέτηση επί σημείων), ένιωσα, επίσης, άσχημα για την εξέλιξη, γιατί ακόμα και η κακή προσπάθεια αξίζει, ίσως, κάποιας ευγένειας. Προηγήθηκαν, όμως, κάποιες προσβολές από την έδρα (συνειδητά ή μη) … και ήταν εξίσου αναμενόμενη η απώλεια της ψυχραιμίας. Εξάλλου, μιλάμε για τη διακινδύνευση του δικαίου, πλέον. Μιλάμε για δικαιώματα! Δεν ήταν αντιδράσεις προς το νέο (ας μην χρησιμοποιούμε την έκφραση «καινοτόμο»). Η τροποποίηση των δύο διαταγών, και ειδικά της Δ. 30, ήταν λάθος (από όλες τις απόψεις) και υπάρχει τώρα μπροστά μας ένα πρόβλημα, μεγαλύτερο από αυτό που συνιστούσε (και συνιστά) η όποια απλή ανάγκη για γενικότερο εκσυγχρονισμό. Δεν βοηθούν οι «διαγνώσεις» ότι είμαστε (οι δικηγόροι) συντηρητικοί και αλλεργικοί στις αλλαγές, με κάποια κακή νοοτροπία, ούτε οι θεραπευτικές αντιμετωπίσεις «θα μας περάσει» ή «θα το δούμε στην πράξη». Με τι τίμημα θα το δούμε στην πράξη; Εδώ είναι η πράξη και το βλέπουμε. Εν μία νυκτί να αλλάξει το σύνολο των θεσμών, δεν είναι εκεί το πρόβλημα (αυτό θα γινόταν, κατά πάσαν πιθανότητα και στην Αγγλία, γιατί μόνον έτσι διατηρείται η συστημικότητα και η ολιστικότητα στην ρυθμιστική αντιμετώπιση ενός θέματος), αρκεί αυτή η αλλαγή να είναι σοβαρή, καλά και επιστημονικά μελετημένη, σωστή, προσεγμένη, σαφής, γνωστή εκ των προτέρων και εξαντλητικά αναμενόμενη, όπως είθισται να συμβαίνει σε κάθε κανονιστική αναπροσαρμογή, σε κάθε σύγχρονο νομικό πολιτισμό. Περίοδος πρακτικής προσαρμογής υπάρχει σε κάθε περίπτωση που πατάμε τον διακόπτη να ανάψει ένα νέο φως, αλλά στην προκειμένη περίπτωση, υπάρχει θέμα που δεν είναι θέμα μετάβασης και προσαρμογής. Είναι θεμελιακό θέμα δικαίου. Ή θέμα αδίκου. Το φως … εκτυφλωτικό.

Θα πρέπει, λοιπόν, τώρα τι; Να κομπάσουμε που έγινε νομική διάλεξη στο Hilton Park, με αθρόα την προσέλευση και την ηχογραφήσαμε (ως εκεί που έπρεπε για να διασκεδάσουμε τις εντυπώσεις και να χρωματίσουμε έτσι την εικόνα); Να καμαρώσουμε το «τόλμημα» και να αποδώσουμε εύσημα Lord Woolf ή να διορθώσουμε το λάθος (αφού πρώτα το παραδεχθούμε); Είναι τρανό άλλοθι το ότι συνέπραξε ο ΠΔΣ; Όχι, αλλά φταίμε όλοι, ειδικά όσοι είχαν ή είχαμε τη δυνατότητα να κάνουμε κάτι καλύτερο και δεν το κάναμε.  Και περιμέναμε κάποιος να δουλέψει, να μη μας αρέσει η δουλειά του και να αρχίσουμε (εκ του ασφαλούς, ως ένα σημείο) τις κρίσεις και επικρίσεις και να το παίζουμε σοφότεροι από τους σοφούς. Η δουλειά που έγινε αξίζει, κυρίως η πρωτοβουλία, πολλά συγχαρητήρια γι’ αυτό μόνο. Ως εκεί. Μιλάμε, όμως, μεταξύ άλλων, όχι για μια μελέτη ή κάτι συναφές, αλλά για μια ενεργοποιημένη ρύθμιση, για την οποία δεν υπήρξε η απαραίτητη προεργασία, και εκεί αλλάζει ο τόνος.

Κατά τα λοιπά, έχουμε πολύ (!) δρόμο και θα πρέπει να δουλέψουμε, όλοι όσοι αγαπούμε το δίκαιο βαθιά και ειλικρινά (χωρίς αποκλίνουσες φιλοδοξίες), κοπιαστικά, σοβαρά, επιστημονικά, ήρεμα και αθόρυβα, αφήνοντας πίσω μας την κίτρινη κριτική. Εκατέρωθεν. Η έδρα προς τους τάχα αμόρφωτους και ατσούμπαλους δικηγορίσκους και οι δικηγόροι προς την τάχα αλαζονική και ανεπαρκή έδρα που πιστεύει ότι η απονομή της δικαιοσύνης εξαρτάται από τη δικονομική πειθαρχία. Χρειάζεται η ορθή συγκέντρωση όλων εκείνων των στοιχείων που μπορούν να προσφέρουν πραγματικά (γνώση, εμπειρία, κτλ) και η διαφανής συνεργασία τους, με τη δοσολογία του το καθένα, για να πετύχει η συνταγή. Να αξιολογούμε, πλέον, με τη δέουσα «νοητική άσκηση» (!), το επίπεδο και τις δυνατότητες της δικαιοσύνης μας, να παράγουμε ουσιαστικό έργο. Που να μπορεί να σταθεί, νομικά, διεθνώς, με κάποιαν αξιοπρέπεια, το ίδιο να έχει να δώσει ιδέες, παρά να (εξακολουθεί να) άγεται και να φέρεται με το σύνδρομο του δικαιϊκού ρακοσυλλέκτη.

Παρεμπιπτόντως, έχω ηχογραφήσει την διάλεξη, περιλαμβανομένων των ερωταπαντήσεων, που, για άγνωστο (γνωστό) λόγο, δεν περιλήφθηκαν στο ντοκουμέντο που κυκλοφόρησε. Δεν είναι καλός ο ήχος, λόγω της απόστασης από το πάνελ και του μεγέθους του χώρου, αλλά θεωρώ ότι επιβάλλεται να υπάρχει στη διάθεσή μας, γιατί ήταν μέρος του δημόσιου διαλόγου. Μπορείτε να βρείτε το ηχητικό ντοκουμέντο εδώ ή να το ζητήσετε σε άλλη μορφή.

Κλείνοντας, κλέβω την ευκαιρία για να μεταφέρω μια ωραία περικοπή από προδικαστική απόφαση του Δ.Ε.Ε. στην C-134/15, Lidl GmbH & Co. KG κατά Freistaat Sachsen την 16.03.2016 (που αφορούσε ένα άσχετο θέμα), η οποία, όμως, παραπέμπει, κατά κάποιο τρόπο στο υπό αναφορά πρόβλημα (και εξηγεί, ως ένα βαθμό, τους λόγους δημιουργίας του):

… ο νομοθέτης μοιάζει πολύ με δασοκόμο, ο οποίος τακτικά πρέπει να μεριμνά για την κατάσταση του νομοθετικού δάσους. Πρέπει όχι μόνο να συνεχίζει να φυτεύει νέα δένδρα, αλλά επίσης, σε τακτά χρονικά διαστήματα, να αραιώνει το δάσος και να κόβει τα νεκρά κλαριά. Αν δεν το πράξει, δεν θα πρέπει να τον εκπλήξει το ότι κάποιος άλλος μπορεί να υποχρεωθεί να επέμβει.

 

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s