UK: Η επίδραση της γονικής κατασκοπίας στη γονική επιμέλεια

spy

Πρόσφατα, το Αγγλικό Οικογενειακό Δικαστήριο, στην M v F (Covert Recording of Children) [2016] EWFC 29, ήρθε αντιμέτωπο με μια περίπτωση εκτεταμένης κατασκοπίας του παιδιού από τον γονέα του, με τεχνολογικά μέσα, στο πλαίσιο μιας διαμάχης μεταξύ γονέων για την επιμέλεια του παιδιού. Δεν ήταν η υπέρβαση των ορίων από το διάδικο γονέα το ασυνήθιστο, όσο το προφανές της επίδρασης στα δικαιώματα του παιδιού (άμεση παραβίαση δικαιώματος), που, όμως, ενόψει της προσωπικής γονικής διαμάχης, με κάποιο τρόπο, παρακάμπτονταν ή παρερμηνεύονταν.

Ο πατέρας και η σύντροφός του, που είχαν ήδη τη φύλαξη του παιδιού, διεκδικώντας την επιμέλεια του παιδιού, και θέλοντας να γνωρίζουν τα πάντα αναφορικά με τις κινήσεις και τα λεγόμενα του παιδιού, στους ειδικούς των κοινωνικών υπηρεσιών, τους συμβούλους, τη μητέρα, και σε άλλους, τοποθέτησαν κοριούς στη σχολική τσάντα και τα ρούχα του παιδιού και κατέγραφαν ολημερίς όλες τις συνομιλίες του, εξάγοντας, στη συνέχεια, το ηχογραφημένο περιεχόμενο, σε έντυπη μορφή, και καταθέτοντας μέρος αυτού, που επιλέχθηκε από τους ίδιους, στο Δικαστήριο, ως τεκμήριο στη σχετική δίκη γονικής μέριμνας.

Το Δικαστήριο αποφάσισε, τελικά, ότι το καλύτερο συμφέρον του παιδιού είναι να μετακινηθεί από αυτό το βλαπτικό (για τα δικαιώματα, την προσωπικότητα, και τις ανάγκες του παιδιού) περιβάλλον του πατέρα, και να διαμείνει με τη μητέρα του. Η κίνηση αυτή του πατέρα δεν ήταν η μοναδική που ειδώθηκε μέσα στο σύνολο των γονικών δραστηριοτήτων του, αλλά ήταν η πιο ενδεικτική του τρόπου άσκησης της γονικής επιμέλειας, από μέρους του, όπως και της έλλειψης της ικανότητάς του να εναποθέσει εμπιστοσύνη και ελευθερία στο παιδί, αλλά και στους ειδικούς. Της προτεραιοποίησης της ανάγκης του, ενδεχομένως, να τροφοδοτεί την προσωπική του περιέργεια και να εξυπηρετεί την δική του ανασφάλεια και ανάγκες, περιορίζοντας, για το σκοπό αυτό, την ελευθερία του παιδιού, με αυτό τον (αδικηματικό, κατά τα λοιπά), τρόπο.

Είναι πολύ πιθανόν να μην γινόταν αντιληπτό από τον πατέρα αυτό το κακό που έπραττε και ερμηνευόταν ότι ήταν κίνηση, από μέρους του, που επιβοηθούσε στο να διαγνωστεί η πραγματική επιθυμία του παιδιού, κίνηση, μάλιστα, στην οποία προέβη με (εκλαμβανόμενες από μέρους του) προσωπικές θυσίες. Έχουν διατυπωθεί, εξάλλου, διάφορες απόψεις, αναφορικά με το κατά πόσο ο γονιός, ειδικότερα στη σημερινή ψηφιακή εποχή, «μπορεί» ή όχι να κατασκοπεύει το παιδί του (ως ένας επιβαλλόμενος τρόπος προστασίας του από σωρεία νέων και άγνωστων κινδύνων), πότε και σε ποια έκταση (να ελέγχει το κινητό του, τον τρόπο χρήσης του διαδικτύου, να διαβάζει το ημερολόγιο του παιδιού στην εφηβεία, κτλ). Εμφανίστηκαν κάποιες γονικές μαρτυρίες σχετικές με περιπτώσεις που ζωές παιδιών σώθηκαν (π.χ. από «cyberbullying») λόγω τέτοιας «γονικής κατασκοπίας», που, ως ένα βαθμό, υποστηρίχθηκε πως είναι και μέρος της γονικής μέριμνας και επιμέλειας, των γονικών, δηλαδή, δικαιωμάτων.

Το θέμα, όμως, δεν είχε να κάνει ούτε με την ψηφιακή εποχή, ούτε με κάποια συγκεκριμένη ανάγκη προστασίας, βάσει κάποιων ενδείξεων υφιστάμενου προβλήματος ή κινδύνου, ούτε θα επεκταθεί, εν προκειμένω, στο κατά πόσο μπορεί ή όχι, ένας βαθμός ( ποιος βαθμός; ) κρυφής γονικής παρακολούθησης (secret parental monitoring) (που διαφέρει, πάντως, από την «κατασκοπία»), να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει την ανάγκη εύρεσης μιας οδού καλής επικοινωνίας και ακολούθησης σταθερών ενδοοικογενειακών κακόνων, ή να συνδυαστεί με αυτά, ως ειδική παρεμβατική ενέργεια, σε κάποιες πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. «αντικειμενικός κίνδυνος»), ή να ειδωθεί γενικότερα σε συνάρτηση με τα δικαιώματα και την αυτονομία του παιδιού (τεράστιο θέμα, με παράπλευρες ηθικονομικές πτυχές). Το θέμα είχε να κάνει, απλά, με μια δίκη γονικής μέριμνας. Αυτό είναι και το πρόβλημα. Στο ότι η αντιπαραθετική διαδικασία και η ανάγκη απόδειξης και δικαστικής νίκης μπορεί να είναι αυτοτελείς παράγοντες που δημιουργούν έναν ύπουλο κίνδυνο βλαπτικής γονικής συμπεριφοράς (στην προκειμένη περίπτωση «γονικής κατασκοπίας»), που πρέπει, μάλλον, και να ερευνηθούν. Έτσι είναι, όντως; Ποιες είναι οι ενδεχόμενες μορφές βλαπτικής συμπεριφοράς (π.χ. κατασκοπία του παιδιού, αποξένωση του παιδιού, χρησιμοποίηση του παιδιού ως μέσου, φυσική κακοποίηση, κτλ); Ποιες είναι οι πιθανότητες ή η συχνότητα εμφάνισής τους; Πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;

Η Δικαστική απόφαση, στην προκειμένη περίπτωση, ίσως να έχει, βέβαια, σημασία, με κάποιο τρόπο, ως ένα βαθμό, και για τον γενικότερο διάλογο της «γονικής κατασκοπίας», γιατί υπενθυμίζει, πάνως, ότι, σε κάθε περίπτωση, από τη νομική σκοπιά, ο λόγος που γίνεται είναι πάντα για παρέμβαση σε κατοχυρωμένο δικαίωμα του παιδιού (αυτή είναι η αφετηρία), και ο προβληματισμός περί του θεμιτού κινείται και πρέπει να κινείται, κάθε φορά, γύρω από τον άξονα των «περιορισμών των περιορισμών» των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (αναλογικότητα, αναγκαιότητα, κτλ), πόσο μάλλον όταν το ζήτημα της «θεμιτής κατασκοπίας» μεταφέρεται καθαρά μέσα στο πεδίο μιας δίκης και σχετίζεται με αυτή την αποδεικτική διαδικασία.

Υπάρχει μια γενικότερη δυσκολία στην κατανόηση της (εξελισσόμενης πάντως) έννοιας του καλύτερου συμφέροντος του παιδιού, και ο διαχωρισμός, πότε αυτό, το συμφέρον του παιδιού, εξυπηρετείται ευθέως, και πότε βλάπτεται ευθέως (για να εξυπηρετηθεί, κατά πεποίθηση, με άλλο τρόπο ή) για να εξυπηρετήσει αμεσότερα έναν άλλο σκοπό, είτε αυτός ο άλλος σκοπός συνδέεται με το παιδί είτε όχι. Στην προκειμένη περίπτωση, ο λόγος γινόταν για άμεση παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων του παιδιού, που, αν μη τι άλλο, δεν βρισκόταν σε σχέση ανάλογη με τον επιδιωκόμενο σκοπό, τη διάγνωση των επιθυμιών του παιδιού σε σχέση με την επιμέλειά του, που θα μπορούσε να επιτευχθεί με άλλο τρόπο, εξ’ ου και ο διορισμός των ειδικών. Ακόμα κι αν δεν εμπιστευόταν τους ειδικούς, ο πατέρας, για οποιοδήποτε λόγο (δικαιολογημένο ή μη), δεν θα μπορούσε να προβεί σε αυτή την παραβίαση της ελευθερίας και ιδιωτικότητας του παιδιού, για να μπορέσει να αντικρούσει, έτσι, την ειδική μαρτυρία. Αυτή θα ήταν μια μορφή χρησιμοποίησης του παιδιού και όχι εξυπηρέτησης του συμφέροντός του.

Οι συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης από τον πατέρα ήταν (εκτός από το να επιδείξει παντελή έλλειψη σεβασμού στην ιδιωτικότητα του παιδιού), μεταξύ άλλων, να πολλαπλασιαστούν τα δικαστικά έξοδα και να αναλωθεί τεράστιος χρόνος, για να παραχθεί μαρτυρία, με την προοπτική να πείσει, ο πατέρας, το Δικαστήριο ότι θα ήταν προς το καλύτερο συμφέρον του παιδιού αυτό να μείνει μαζί του. Αυτό ενδείκνυε την αδυναμία ποιοτικής διαχείρισης του χρόνου προς όφελος του παιδιού, αλλά και των εξόδων του, αφού το Δικαστήριο κοστολόγησε το χρόνο και τα πραγματικά έξοδα για την ηχογράφηση και εξαγωγή, μαζί, σε περίπου GBP 10.740,00, την ίδια στιγμή που ήταν επίδικο θέμα η αδυναμία ανταπόκρισης στα έξοδα του παιδιού για το σχολείο. Κυρίως, δημιουργήθηκε, εκ της συνωμοσίας αυτής, ένα αχρείαστο οικογενειακό μυστικό, που σκαλίζοντας το έδαφος της κοινής εμπιστοσύνης, θα μπορούσε να επιδράσει αρνητικά στην «οικογένεια» και ειδικά στην ποιότητα της γονικής σχέσης του πατέρα με το παιδί, σε περίπτωση που το μυστικό αυτό της ηχογράφησης ατυχηματικά μαθεύονταν από το παιδί στο μέλλον. Θα μπορούσε, επίσης, να επιδράσει και στη σχέση του παιδιού με άλλα παιδιά, που, κι αυτά, εν αγνοία τους, ηχογραφήθηκαν, εάν το ίδιο μυστικό μαθεύονταν από τους γονείς των παιδιών εκείνων με κάποιο τρόπο.

Δεν θα επιτρέπονταν διαφοροποίηση στην δικαστική αντιμετώπιση, ανάλογα με το κατά πόσο η ηχογράφηση γινόταν εν αγνοία ή εν γνώσει του παιδιού, και να μην συγχαίεται ή να συνδέεται μια τέτοια απαράδεκτη γονική δράση με το γενικότερο θέμα της χρησιμότητας των ηχογραφήσεων κάποιων ειδικών συνεντεύξεων με το παιδί για συγκεκριμένους λόγους, σε συγκεκριμένη έκταση, σε συγκεκριμένο τόπο, χρόνο, και με συγκεκριμένο τρόπο. 

Το Δικαστήριο (που, πάντως, δεν είχε τρόπο να αποτρέψει την αθέμιτη παρέμβαση στο δικαίωμα, στην προκειμένη περίπτωση, παρόλη την εμπλοκή των κοινωνικών υπηρεσιών, τον διορισμό «φύλακα» – Guardian – για το παιδί, κτλ, παρά μόνο να την «καταδικάσει», εκ των υστέρων) τόνισε ότι, οποιοσδήποτε σκεφτεί να πράξει το ίδιο, λόγω της μεγάλης ευκολίας με την οποία σήμερα μπορούν να ηχογραφούνται δεδομένα χωρίς αυτό να γίνεται αντιληπτό από άλλους, ως μια φορά κι ένα καιρό τέτοια ήταν η δουλειά των κατασκόπων, θα πρέπει να σκεφτεί πολύ σοβαρά και όλες τις αρνητικές συνέπειες.

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s