Brexit και «Κοινοπολιτεία»

flag

Οι Βρετανοί ανέκαθεν αντιστέκονταν στο ευρωπαϊκό «όραμα». Ήταν και δεν ήταν στην Ε.Ε., με ένα σωρό τρόπους και για ένα σωρό λόγους. Και όσον αφορά το δίκαιο. Δεν απαρνήθηκε (με αποφασιστικότητα) την υπεροχή του δικαίου της έναντι στο ευρωπαϊκό δίκαιο και ουδέποτε εγκατέλειψε την πεποίθηση ότι είναι κάποια βήματα μπροστά και δίνει περισσότερα στην Ε.Ε. από όσα παίρνει. Έδειξε ότι, σε κάποια θέματα, δεν θέλει καν να πάρει από το Ευρωπαϊκό δίκαιο· πολλές οι επιφυλάξεις, τα βέτο, οι γκρίνιες και οι παραφωνίες, και η γνωστή υπεροπτική εθνική εσωστρέφεια κάποιες φορές. Όντως, σε ορισμένα δικαιϊκά θέματα, μπορεί να συνέβαινε και αυτό: να ήταν σα να αναγκάζονταν να ακολουθεί, το αγγλικό δίκαιο, μια δυσκίνητη χαζή αγελάδα, που ακόμα συζητά τα αυτονόητα. Η αντιευρωπαϊκή ρητορεία είχε οξυνθεί τα τελευταία χρόνια, καί μέσα στους κόλπους του Supreme Court. Το Brexit ήταν αναμενόμενο, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο. Ό,τι έχει σημασία, όμως, δεν είναι αυτό, αλλά το γεγονός ότι η Ε.Ε. δεν κατάφερε να πείσει και να μεταδώσει ευθέως στους πολίτες της μια συνειδητοποιημένη αντίληψη του πολίτη της Ένωσης, ιδιότητα που αποτίναξε μια μερίδα πληθυσμού (ίσως και χωρίς να την γνωρίζει) με πολύ μεγάλη ευκολία.

Εάν, με την αποχώρηση του ΗΒ από την Ε.Ε., θα υπάρξει επιτάχυνση προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ή όχι, άγνωστο ή και αμφίβολο, γιατί η Βρετανία, μέσα στην Ε.Ε., ήταν, αν μη τι άλλο, μια περαιτέρω δύναμη εξισορρόπησης, γιατί, παρά τον δημοκρατικό και ελεύθερο αέρα της Δύσης και ό,τι θεμελιώνει το ευρωπαϊκό όραμα, υπάρχουν, πάντα, και οι κίνδυνοι που απορρέουν από την υπερ-προσήλωση στην πολιτική της «Γερμανικής» λιτότητας και, ίσως, την άσκηση μεγάλης εξουσίας από ανθρώπους, κάπως, μικρότερους των περιστάσεων, που έχουν ξεχάσει τα βασικά, και χτίζουν σε παράδρομο κάτι δικά τους κάστρα. Το ότι η Βρετανία αποχωρεί από την Ε.Ε. δημιουργεί διάφορα σενάρια, καλά ή κακά, για την ίδια την Βρετανία ή για την Ε.Ε. ή για όλους τους άλλους.

Και χθες-σήμερα ακούστηκε, υπό τύπο παρηγοριάς, ότι η Κύπρος θα διατηρήσει τις σχέσεις της με τη Βρετανία μέσω της «Κοινοπολιτείας». Βγήκε, λοιπόν, από το σεντούκι της η περίφημη «Κοινοπολιτεία». Εκεί επικράτησε και ένα πικρό χαμόγελο. Παρακμή… Και φόβος μαζί… Ένα δημοσίευμα στην Telegraph έγραφε για το Brexit ερμηνεύοντάς το ως «Commonwealth Day», που θα επιτρέψει στο ΗΒ να γίνει δυνατότερο σε διεθνές επίπεδο, από ότι μέσα στην περιοριστική Ε.Ε. Επιστρατεύτηκε ακόμα και ο Churchill, χρησιμοποιήθηκε, ευθαρσώς, η έννοια της «Αγγλοσφαίρας» ως έννοια ευρύτερη και από αυτήν της «Κοινοπολιτείας». Υποσχέσεις ελεύθερου εμπορίου και οικονομικής ανάπτυξης ανάμεσα στις χώρες της «Αγγλοσφαίρας» (π.χ. Ινδία) που διαχρονικά εμπόδισε η Ε.Ε. θέτοντας κανόνες.

Τα νησιά Κύπρος και Μάλτα θα είναι, πλεόν, τα μοναδικά κράτη- μέλη της Ε.Ε. που εξακολουθούν να συμμετέχουν και στην «Κοινοπολιτεία» (Commonwealth) ή για καλύτερο προσδιορισμό στη Βρετανική Κοινοπολιτεία που πλέον θέλει να ονομάζεται Κοινοπολιτεία των Εθνών ή Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών ή όπως αλλιώς. Ας θυμηθούμε, όμως, για τι πράγμα μιλάμε.

COMMONWALTH

Η «Κοινοπολιτεία»  φέρεται να είναι εθελοντική διεθνής ένωση κρατών, που συστάθηκε από το ΗΒ και που αποτελείται, κυρίως, από πρώην αποικίες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Η Κύπρος προσχώρησε στην «Κοινοπολιτεία» το 1961, μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της. Η «Κοινοπολιτεία» έχει δική της οργάνωση και διοίκηση, όραμα, αρχές και αξίες (βλ. Declaration of Commonwealth Principles και The Harare Commonwealth Declaration, 1991), όπως και δική της σημαία (αλήθεια, ξέρει, κανείς, τη σημαία «μας» αυτή;), και λειτουργεί κανονικά, ενημερώνοντας, πλέον, και την ιστοσελίδα της για τις δράσεις της (http://www.commonwealthofnations.org/). Τα 53 κράτη που την αποτελούν, από όλες τις Ηπείρους, αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% του πληθυσμού της γης. Επί κεφαλής της Κοινοπολιτείας είναι η Βασίλισσα της Βρετανίας, Ελισάβετ η Β’, η οποία αναγνωρίζεται ως τέτοια από κάθε μια από τις χώρες μέλη (και την Κύπρο). Κάποια μέλη της Κοινοπολιτείας μοιράζονται τον ίδιο αρχηγό Κράτους με τον εκάστοτε μονάρχη του ΗΒ. Η «Κοινοπολιτεία», παρόλο που (υποτίθεται πως) αποτελείται από ανεξάρτητα (και «ισότιμα» ; ) κράτη και είναι εθελοντική ένωση, ο όρος συμμετοχής σε αυτήν είναι το προϋπάρχον καθεστώς αποικιοκρατούμενου κράτους, κριτήριο που θεσπίστηκε και επισήμως το 1997. Το ενωσιακό κριτήριο στο καθεστώς της Κοινοπολιτείας είναι η «κοινή κληρονομιά» του Βρετανικού κανόνα, που απορρέει από το παλαιό αποικιοκρατικό καθεστώς, και μιλά για κοινότητα γλώσσας, κουλτούρας, δίκαιου, πολιτισμού, κτλ. Δεν συνιστά πολιτική ένωση που να επιτρέπει στη Βρετανία εσωτερικό έλεγχο στα μέλη της, παρόλο που το Υπουργείο Εξωτερικών της Βρετανίας προέβη σε επικρίσεις προς την Γκάμπια για παραβάσεις πολιτικών ελευθεριών, πριν η Γκάμπια αποχωρήσει το 2013, χαρακτηρίζοντας (τολμώντας να χαρακτηρίσει) την Κοινοπολιτεία ως «νεο-αποικιακό θεσμό», και παρόλο που επιχειρεί, κατά καιρούς, να παρέμβει εάν διαπιστώνει τα μέλη της ενεργούν με τρόπο που προσκρούει στις αρχές και αξίες της (λ.χ. κατάργηση του Συντάγματος στο Πακιστάν).

Το ότι η Κοινοπολιτεία συνιστά το φάντασμα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας με ένα ξεσκισμένο μανδύα δημοκρατίας ήταν και είναι επίκριση που δεν εγκαταλείπεται, καθώς και το ότι δεν μπορεί, η «Κοινοπολιτεία» να συγκριθεί, με οποιοδήποτε τρόπο, με το πολύτιμο και σοβαρό οικοδόμημα της Ε.Ε. ή να’ χει οποιαδήποτε επίδραση στο διεθνές προσκήνιο, αφού αποτελείται μεν και από κάποιες νέες κρατικές δυνάμεις, υπό το Στέμμα ή όχι (Αυστραλία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία κτλ), αλλά στην πλειοψηφία της αποτελείται από αναπτυσσόμενα ή μικρά κράτη με πολλαπλά προβλήματα, όσον αφορά τις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, που, κατά τα λοιπά, η Κοινοπολιτεία, θεωρητικά, πρεσβεύει. Περιλαμβάνει, επίσης, κράτη που μπορεί να αγνοεί, κανείς, την ύπαρξή τους, όπως το Γκέρσνεϊ. Η Βρετανία, όμως, αισθάνεται ότι έχει τη δική της Κοινοπολιτεία Εθνών, που της παρέχει πολλαπλές συμμαχίες, και από εκεί, ίσως, αντλεί περισσή πολιτική αλαζονεία, ώστε να προκύπτει ως αυταπόδεικτο, τέσσερις δεκαετίες μετά, ότι η συμμετοχή της στην Ε.Ε. ήταν περισσότερο μια συγκυριακή παρέκκλιση, παρά κανόνας συνήθους ή προσαρμοσμένης γεωπολιτικής της.

Και η Κύπρος ευελπιστεί, διαχρονικά αφελώς, ότι η Κοινοπολιτεία θα της παρέχει βοήθεια σε σχέση με την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος και συμμετέχει ενεργά, και ίσως και υπερήφανα, στην «Κοινοπολιτεία», ως μέλος της Κοινοπολιτείας. Το διαζύγιο, όμως, της Βρετανίας με την Ε.Ε. σημαίνει και ένα ευρύτερο διαζύγιο της Κοινοπολιτείας από την Ε.Ε. Με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται. Η Κύπρος πιστεύει, ίσως, ότι μπορεί να αντλεί στήριξη και να επαιτεί βοήθεια από παντού, από την κάθε ένωση, που θεωρητικά της υπόσχεται συμμαχία. Τόσα χρόνια… το ίδιο ποίημα.

Αναφέρθηκε, επίσης, το τάχα ενθαρρυντικό, ότι στην Κύπρο ισχύει το αγγλοσαξονικό δίκαιο, άρα, για εμάς, όλα σταθερά και εύκολα στις σχέσεις μας με την Βρετανία. Παρά την αναφορά και βάση της Κοινοπολιτείας σε «κοινή κληρονομιά» και στο δίκαιο, και τις κοινοπολιτειακές αξίες που σχετίζονται με το δίκαιο, η «Κοινοπολιτεία» δεν σχετίζεται με το «Κοινοδίκαιο» (common law) με κάποιο άμεσο τρόπο. Το «Κοινοδίκαιο» αναφέρεται στο δίκαιο που αναπτύχθηκε στην Αγγλία (νομολογιακής φύσης) και διαδόθηκε σε ορισμένες χώρες, που αποτέλεσαν μέλη της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, μεταξύ αυτών, τις Ηνωμένες Πολιτειες, την Ιρλανδία, την Αυστραλία, την Ινδία, τη Νέα Ζηλανδία, τον Καναδά και την Κύπρο. Η αναφορά, όμως, κατέληξε, πλέον, να είναι, εκτός από μια δέσμη συγκεκριμένων αρχών παλαιού αγγλικού Κοινοδικαίου (που, σε κάποιο βαθμό, και η ίδια η Αγγλία προσπέρασε), περισσότερο, μεθοδολογικής σημασίας, ως προς την αρχική προέλευση και φύση, πηγή και τρόπο λειτουργίας (και δυνατότητα δημιουργίας) του δικαίου, παρά ως προς το σύγχρονο περιεχόμενό του ή οποιαδήποτε δέσμευσή του από το σύγχρονο Αγγλικό δίκαιο. Το «Κοινοδίκαιο» δεν αποτελεί δίκαιο της «Κοινοπολιτείας» αλλά και δεν σχετίζεται με το σύγχρονο Αγγλικό δίκαιο, που δέχθηκε σωρεία νομοθετικών μεταρρυθμίσεων. Η νομοθετική έξαρση, γενικά, στο σύγχρονο μοτίβο της αρχής της διάκρισης των εξουσιών, έχει παρέμβει καταλυτικά στο «Κοινοδίκαιο», ώστε η δημιουργία του δικαίου από την δικαστική εξουσία να έχει περιοριστεί· ωστόσο, η δεσμευτικότητα του δικαστικού προηγούμενου φαίνεται να επιβιώνει. Η Κύπρος και η Ιρλανδία είναι τα μόνα κράτη-μέλη της Ε.Ε. που θεωρούνται ότι ανήκουν στο «Κοινοδίκαιο», που κατά τα λοιπά, έχει μια συγκεκριμένη ιστορία και μια διαρκέστερη μαγεία. Η Ιρλανδία έπαυσε να είναι μέλος της Κοινοπολιτείας και διατηρεί μόνο την παράδοση του «Κοινοδικαίου». Η Μάλτα, που είναι μέλος της «Κοινοπολιτείας» δεν εφαρμόζει το Κοινοδίκαιο. Το δίκαιο της Σκωτίας θεωρείται μεικτό (όπως θα έπρεπε, ίσως, να θεωρείται και το δίκαιο της Κύπρου). Υπάρχει ειδική βάση δεδομένων για το κοινοδίκαιο (http://www.commonlii.org/). Το προφανές, με νομικά κριτήρια, είναι ότι η Κύπρος αναγνωρίζει το Ε.Ε. ως υπέρτερη πηγή δικαίου, επομένως, το δίκαιο της Κύπρου είναι πρώτιστα ευρωπαϊκό δίκαιο, με παράδοση κοινοδικαίου, συγκυρία που δεν δημιουργεί, εν πάση περιπτώσει, οδό συνεχούς συνεργασίας ή δικαιϊκής συνεννόησης με την Αγγλία, πόσο μάλλον όταν, δικαιϊκά, Ε.Ε. και Αγγλία είχαν και έχουν μεγάλες διαφωνίες.

Η Βρετανία, εβρισκόμενη στην άγνωστη πορεία της Ευρωπαϊκής ανεξαρτηρίας, που (καλώς ή κακώς) επέλεξε ο λαός της, και σύντομα πρώην Ευρωπαϊκή αποικία, θα δημιουργήσει το νέο καθεστώς του «πρώην μέλους της Ε.Ε.», που δεν θα μηδενίσει τα κεκτημένα του Ευρωπαϊκού κανόνα, και να, κάπου, που βλέπουμε τη σκιά της «Ευρωπαϊκής Κοινοπολιτείας», για να ξέρουμε, έστω, για ποιο μελλοντικό παρελθόν της Ε.Ε. μιλάμε.

5a4c0c82addad4e2181d65e18c68ed74

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s