Δευτερογενές δικαίωμα διαμονής στην ΕΕ και η ιδιότητα του τέκνου ως πολίτη της ΕΕ

Στη σημερινή απόφασή του, το ΔΕΕ, στην υπόθεση C-133/15 H.C. Chavez-Vilchez κ.λπ. κατά Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank κ.λπ, αποφάσισε επί του δικαιώματος υπήκοου τρίτης χώρας να επικαλεστεί, ως γονέας ανήλικου τέκνου το οποίο έχει την ιθαγένεια της ΕΕ, δευτερογενές δικαίωμα διαμονής στην ΕΕ.

Ειδικότερα, στην υπόθεση αυτή, όπως και σε παρόμοιες περιπτώσεις, το παιδί γεννήθηκε από μητέρα από τρίτη χώρα και πατέρα από χώρα της ΕΕ και το ίδιο είχε την ιθαγένεια της χώρας της ΕΕ. Σε κάποια χρονική στιγμή, η μητέρα και το τέκνο εγκατέλειψαν την οικογενειακή εστία, με τον πατέρα να μην συνεισφέρει, κατά τους ισχυρισμούς της μητέρας, στην ανατροφή και συντήρηση του τέκνου. Η μητέρα διεκδίκησε επιδόματα από το κράτος ιθαγένειας (ΕΕ) και το αίτημά της έτυχε αρνητικής αντιμετώπισης. Το ερώτημα που εστάλη προς το ΔΕΕ ήταν εάν οι μητέρες τέκνου το οποίο είναι πολίτης της ΕΕ, μπορούν να αντλήσουν δικαίωμα διαμονής από το άρθρο 20 ΣΛΕΕ (ιθαγένεια της Ένωσης) υπό τις ειδικότερες περιστάσεις κάθε περίπτωσης, και εάν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε εάν οι ενδιαφερόμενες μητέρες θα μπορούσαν να λάβουν, κατά περίπτωση, κοινωνική αρωγή ή οικογενειακά επιδόματα βάσει της νομοθεσίας του κράτους ιθαγένειας (ΕΕ) ή εάν ασκεί κάποια επιρροή το γεγονός ότι ο πατέρας, πολίτης της ΕΕ, διαμένει στην ΕΕ.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι, το γεγονός ότι η μητέρα και το παιδί έχουν ασκήσει, αμφότεροι, δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, παραπέμπει στη ρυθμιστική εμβέλεια του άρθρου 21 ΣΛΕΕ (ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή των Ευρωπαίων πολιτών στην επικράτεια των κρατών μελών) και της Οδηγίας 2004/38 (σκοπός της οποίας είναι να διευκολύνει την άσκηση της ελευθερίας κυκλοφορίας και διαμονής). Από εκεί και πέρα, εναπόκειται στο δικαστή του κράτους ιθαγένειας της ΕΕ να κρίνει εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις της εν λόγω Οδηγίας, για να μπορεί η μητέρα να επικαλεσθεί δευτερογενές δικαίωμα διαμονής.

Σε περίπτωση που δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, τότε η κατάσταση στην οποία τελεί αυτή και το τέκνο της πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 20 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη νομολογία σχετικά με το άρθρο 20 ΣΛΕΕ, απαγορεύονται εθνικά μέτρα, μεταξύ των οποίων και αποφάσεις που δεν αναγνωρίζουν το δικαίωμα διαμονής των μελών της οικογένειας πολίτη της ΕΕ, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα να εμποδίζονται οι πολίτες της ΕΕ να απολαύσουν πράγματι, κατά το ουσιώδες μέρος τους, τα δικαιώματα που συναρτώνται με την ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ. Τυχόν υποχρέωση των μητέρων να εγκαταλείψουν το έδαφος της ΕΕ θα μπορούσε να στερήσει από τα τέκνα τους τη δυνατότητα πραγματικής απόλαυσης, κατά το ουσιώδες μέρος τους, των δικαιωμάτων αυτών, υποχρεώνοντάς τα να εγκαταλείψουν το έδαφος της ΕΕ, κάτι που, επίσης, θα πρέπει να εξακριβώσει ο εγχώριος δικαστής.

Για να κριθεί εάν υφίσταται τέτοιος κίνδυνος, είναι σημαντικό να διαπιστωθεί ποιος γονέας έχει την πραγματική επιμέλεια του τέκνου και εάν υφίσταται σχέση πραγματικής εξάρτησης μεταξύ του τέκνου και του γονέα που δεν είναι υπήκοος χώρας εκτός ΕΕ. Εντός του πλαισίου αυτού, οι αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το δικαίωμα σεβασμού της οικογενειακής ζωής και το υπέρτατο συμφέρον του τέκνου. Tο ότι ο έτερος γονέας, πολίτης της ΕΕ, είναι πράγματι ικανός και διατεθειμένος να αναλάβει αποκλειστικά την καθημερινή πραγματική φροντίδα του τέκνου αποτελεί σημαντικό στοιχείο, αλλά το στοιχείο αυτό δεν επαρκεί αφεαυτού για να κριθεί ότι δεν υφίσταται, μεταξύ του γονέα που είναι υπήκοος χώρας εκτός ΕΕ και του τέκνου, σχέση εξάρτησης τέτοιου είδους, ώστε το τέκνο να είναι αναγκασμένο να εγκαταλείψει το έδαφος της ΕΕ, εάν δεν αναγνωρισθεί δικαίωμα διαμονής στον εν λόγω υπήκοο χώρας εκτός ΕΕ. Ένα τέτοιο συμπέρασμα πρέπει να στηρίζεται στη συνεκτίμηση, προς το υπέρτατο συμφέρον του τέκνου, του συνόλου των περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης, ιδίως της ηλικίας του τέκνου, της σωματικής και συναισθηματικής του ανάπτυξης, της έντασης του συναισθηματικού του δεσμού με τον γονέα που είναι πολίτης της ΕΕ και με τον γονέα υπήκοο χώρας εκτός της ΕΕ, καθώς και τον κίνδυνο που θα συνεπαγόταν για την ισορροπία του τέκνου ο αποχωρισμός του από τον γονέα υπήκοο χώρας εκτός ΕΕ.

Σε ό,τι αφορά το βάρος απόδειξης, ο γονέας που δεν είναι υπήκοος χώρας ΕΕ οφείλει να προσκομίσει τα στοιχεία που επιτρέπουν να εκτιμηθεί αν απόφαση περί μη αναγνώρισης δικαιώματος διαμονής στο πρόσωπο αυτό θα στερούσε από το τέκνο τη δυνατότητα πραγματικής απόλαυσης, κατά το ουσιώδες μέρος τους, των δικαιωμάτων που παρέχει η ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ, υποχρεώνοντάς το να εγκαταλείψει το έδαφος της ΕΕ. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές οφείλουν, πάντως, να μεριμνούν ώστε η εφαρμογή εθνικής κανονιστικής ρύθμισης σχετικής με το βάρος απόδειξης να μην θέτει σε κίνδυνο την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 20 ΣΛΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, οι εθνικές αρχές οφείλουν να προβαίνουν στην απαιτούμενη έρευνα, προκειμένου να εξακριβωθεί ο τόπος κατοικίας του γονέα ο οποίος είναι υπήκοος του κράτους μέλους. Πρέπει, επίσης, να εξετάζουν αν ο γονέας αυτός είναι πράγματι ικανός και διατεθειμένος να αναλάβει αποκλειστικά την καθημερινή πραγματική φροντίδα του τέκνου. Περαιτέρω, πρέπει να εξετάζουν αν υφίσταται σχέση εξάρτησης, μεταξύ του τέκνου και του γονέα υπηκόου χώρας εκτός ΕΕ, σε τέτοιο βαθμό ώστε απόφαση περί μη αναγνώρισης δικαιώματος διαμονής στον γονέα αυτό να στερεί από το τέκνο τη δυνατότητα πραγματικής απόλαυσης, κατά το ουσιώδες μέρος τους, των δικαιωμάτων που του παρέχει η ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ, υποχρεώνοντάς το να εγκαταλείψει το έδαφος της ΕΕ.

citizenship-rights-european-union

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s