Η εναλλακτική καριέρα της νομικής δημοσιογραφίας

Είναι φαινόμενο των τελευταίων εβδομάδων η εμφάνιση νέων διαδικτυακών χώρων νομικών και δικαστικών ειδήσεων. Η νομική δημοσιογραφία (legal journalism) είναι ένας τομέας που είναι αισθητά απών από τα Κυπριακά πράγματα· δεν είχαμε και ίσως δεν έχουμε ακόμα αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «legal news market», που να απευθύνεται, με σοβαρότητα, τόσο σε εξειδικευμένο νομικό κοινό (κυρίως), αλλά και άλλους ενδιαφερόμενους για το είδος. Είναι ένας τομέας που μπορεί να προσφέρεται για εξειδίκευση και εναλλακτική καριέρα (alternative career path) για επιστήμονες νομικής που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να απασχοληθούν ως δικηγόροι ή νομικοί σύμβουλοι ή δικαστές ή οτιδήποτε άλλο από τα κλασικά νομικά επαγγέλματα. Με τις διευκολύνσεις που παρέχει το διαδίκτυο σήμερα καθίσταται ακόμα ευκολότερη μια τέτοια «επιχειρηματική» οδός.

Οι «νομικοί δημοσιογράφοι» μπορούν να επενδύσουν κατ’ αποκλειστικότητα στην υγιή επικοινωνία του δικαίου και της δικαιοσύνης με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, προσφέροντας, με πρωτότυπο και ορθό τρόπο, χρήσιμες ειδήσεις εκ των έσω. Η δυνατότητα αυτή, στον βαθμό που αποκτά και εμπεριέχει κοινωνική αξία, προϋποθέτει τη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου, το οποίο τουλάχιστον να ανταποκρίνεται στους κανόνες και την ηθική της δημοσιογραφίας και να τους συνδυάζει με τους νόμους και τους κανόνες δεοντολογίας των νομικών επαγγελμάτων. Ο σύγχρονος επαγγελματίας «νομικός δημοσιογράφος» θα ήταν ιδανικό, τουλάχιστον:

  • Να κατέχει ειδική νομική γνώση (ή και εμπειρία), προκειμένου να αντιλαμβάνεται εις βάθος και να μεταδίδει ορθά και με ακρίβεια τα γεγονότα και τις νομικές έννοιες και πληροφορίες·
  • Να κατέχει ειδική δημοσιογραφική γνώση, για να μπορεί να εκφέρει ορθά τον δημόσιο λόγο, διακρίνοντας τι και πόσο και πώς πρέπει να ερευνήσει, πώς και πότε πρέπει να επαληθεύσει, τι πρέπει και τι δεν πρέπει να αναφέρει και πώς θα πρέπει να το πει·
  • Να έχει δημόσια γνωστή ταυτότητα και ισχυρή προσωπικότητα, ώστε να μπορεί να αντλήσει πληροφορίες από τον «ιδιόρρυθμο» νομικό κόσμο·
  • Να μην ασκεί ο ίδιος κάποιο άλλο νομικό επάγγελμα (π.χ. δικηγόρος, δικαστής κ.λπ.)·
  • Να ξέρει πώς να χρησιμοποιεί την νομική ειδησεογραφία επαγγελματικά και βασικά να ζει από το επάγγελμα αυτό ή καλύτερα με αυτό τον τρόπο ζωής γιατί για τρόπο ζωής πρόκειται.

Ο δύσκολος και απαιτητικός συνδυασμός των προαναφερόμενων μπορεί να επιτευχθεί ευκολότερα με διεπιστημονικές σπουδές ή συνεργασίες. Δεν ικανοποιεί η ανώνυμη ή πρόχειρη νομική ειδησεογραφία ή η ειδησεογραφία που εξυπηρετεί σκοπιμότητες ή που περιέχει λάθη. Ο κάθε ένας νομικός συνιστά, ο ίδιος, μια ζωντανή πηγή πληροφόρησης, όπως κουβαλά τις δικές του εικόνες και εμπειρίες. Ο δικηγόρος, μέσα στο επιτρεπόμενο πλαίσιο διαφήμισης (όσο υπάρχει), μπορεί να ανακοινώνει αυτά που θεωρεί «επιτεύγματά» του, παράγοντας κάτι που ο ίδιος δεν μπορεί να αξιολογήσει αντικειμενικά εάν συνιστά ή όχι «είδηση». Ο δικαστής εκφράζεται μόνο μέσα από τις δικαστικές αποφάσεις του επί των επιδίκων θεμάτων, χωρίς να σκοπεύει ή να ενδιαφέρεται να παράγει είδηση αλλά να επιλύσει την ενώπιον του διαφορά, εκ του περιεχομένου της απόφασής του· όμως, ο επαγγελματίας «νομικός δημοσιογράφος», από τη δική του οπτική, μπορεί να διακρίνει γεγονός που φέρει τα χαρακτηριστικά στοιχεία «είδησης».

Προς το παρόν φαίνεται ότι η πρώτη παραγωγή νομικής ειδησεογραφίας στην Κύπρο είναι σε μεγάλο βαθμό δευτερογενής ή προέρχεται από δικηγόρους. Είτε συνιστά συγκέντρωση ειδησεογραφημάτων που είναι ήδη δημοσιευμένα σε παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης (που περιλαμβάνουν το αστυνομικό ή κοινωνικό ρεπορτάζ τους), όπου η συγκέντρωσή τους βοηθά ενδεχομένως τον αναγνώστη του είδους (κι εκεί βλέπουμε τα διάφορα μέσα να διαδίδουν τέτοιες ειδήσεις ταχέως και ομοιοτρόπως υπό συνθήκες “virality”), είτε απορρέει από δικαστικές αποφάσεις εγχώριων, ευρωπαϊκών ή διεθνών δικαστηρίων που έχουν ήδη δημοσιευτεί σε άλλες εγκαθιδρυμένες βάσεις νομικής πληροφόρησης και συνιστά βασικά αναδημοσίευση με ή χωρίς μετάφραση ή σχολιασμό. Υπάρχουν επίσης ανακοινώσεις ψήφισης νόμων, νέων πινακίων, κενών νομικών θέσεων ή και ανακατατάξεων δικηγόρων ή δικαστών, αγγελίες, προβολή νομικών εκδηλώσεων και ό,τι τέλος πάντων μπορεί να σχετίζεται με τα δικαστηριακά και νομικά δρώμενα ή να ενδιαφέρει τους νομικούς και μπορεί, στην πλειοψηφία τους, να εντοπίσει ο καθένας από σκόρπιες διαθέσιμες πηγές. Συνιστά ουσιαστικά συγκέντρωση χρήσιμου υλικού σε ένα φορέα που τροφοδοτείται κυρίως από δικηγόρους για την αλληλοεξυπηρέτηση τους.

Δεν είναι ακόμα εμφανής η ανεξαρτησία και ο επαγγελματισμός του γνήσιου «νομικού δημοσιογράφου» και δεν έχουμε ακόμα ανάμεσά μας άτομα τα οποία να κυκλοφορούν αποκλειστικά ως «νομικοί δημοσιογράφοι». Παρόμοια έναρξη όμως είχαν και κάποια άλλα γνωστά νομικά ηλεκτρονικά περιοδικά του εξωτερικού πριν από πολλές δεκαετίες· είχαν αρχίσει να λειτουργούν ως φυλλάδες που συγκέντρωναν χρήσιμο υλικό για την αλληλοεξυπηρέτηση των δικηγόρων. Η νομική αρθρογραφία και η δημόσια εκφορά απόψεων ή σκέψεων επί νομικών θεμάτων είναι κάτι διαφορετικό, παρόλο που και από αυτήν μπορεί να προκύπτει «είδηση», που ως τέτοια μπορεί να την εντοπίσει και να την φιλτράρει ο «νομικός δημοσιογράφος». Δεν αποκλείεται να συναντά κανείς ήδη ή να συναντήσει στο προσεχές μέλλον, και σε Κυπριακά νομικά «portals», διαφημίσεις νομικών «προϊόντων» ή προϊόντων που θα εξυπηρετούσαν νομικούς (π.χ. τσάντες, είδη γραφείου, κ.λπ.) ή και νομικά παιχνίδια, σταυρόλεξα, κουίζ ή ανέκδοτα και γενικότερα υλικό που να στοχεύει στη (νομική) ψυχαγωγία.

Υπάρχουν και κίνδυνοι που απορρέουν από την ιδιαιτερότητα του είδους της συγκεκριμένης πληροφόρησης σε συνδυασμό με την έλλειψη επαγγελματισμού και θα μπορούσαν να δημιουργήσουν λανθασμένη ή κακή πληροφόρηση ή παραπληροφόρηση ή ροπή προς τον κιτρινισμό ή την παραγωγή αχρείαστων ειδήσεων (π.χ. ποιος φορούσε κίτρινες κάλτσες σήμερα στο Δικαστήριο – φανταστικό δεδομένο). Το βεβιασμένο της παραγωγής νομικών ειδήσεων χωρίς τη μελέτη, που εκ φύσεως χρειάζονται, και χάριν ανταγωνισμού (που απορρέει από κερδοσκοπική επιχείρηση), το ανειδίκευτο υπερ-δημοσιογραφικό πνεύμα ή οι υποκρύπτουσες ανάγκες διαφήμισης ή προβοκάτσιας δεν θα πρέπει να οδηγούν στην επιφανειακή ή επιλεκτική ανάγνωση ή προβολή δεδομένων ή στη χρήση ελκυστικών τίτλων και θορυβωδών κειμένων που δεν αποδίδουν το πραγματικό νομικό μήνυμα ή νόημα ή γενικά την αλήθεια ή που δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις.

Τα Κυπριακά νομικά και δικαστικά δρώμενα δεν αναμένεται να παράγουν ειδησεογραφικό πλούτο όπως τα νομικά και δικαστικά δρώμενα μεγαλύτερων συστημάτων ή συστημάτων των οποίων η σχέση με τη «δημοσιότητα» είναι κάπως καλύτερη. Ανεξαρτήτως όμως του όγκου και του είδους της εφικτής εγχώριας νομικής ειδησεογραφίας σήμερα, χρειάζεται ισχυρό φίλτρο και καλή επιμέλεια. Σε κάθε περίπτωση, το εγχείρημα εστίασης στη νομική και δικαστική πληροφόρηση είναι σπουδαίο και επιδεκτικό ανάπτυξης και καινοτομιών και το φαινόμενο που προαναφέρθηκε δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αρνητισμό προς το παρόν, αλλά με καλωσόρισμα, ευχές και προσδοκίες. Ελπίζοντας ότι θα μπορέσει ο τομέας αυτός να δουλευτεί αρκετά για να αναπτυχθεί και να αποκτήσει σοβαρή ταυτότητα, ώστε κάποτε να μπορεί να συναγωνιστεί εστίες σοβαρής νομικής πληροφόρησης του εξωτερικού και να δημιουργήσει σιγά – σιγά τη δική του αξιόλογη ιστορία.

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.