Η σκηνή της Ξανθίππης

 

 

 

ΣΥΓΓΡΑΦΗ: Μαρία Α. Μίτλεττον

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Βαλεντίνη Πολυκάρπου (Θεατρικό Ινστιτούτο Πάφου)

ΞΑΝΘΙΠΠΗ: Θεοδώρα Αντωνίου

ΧΟΡΟΣ ΝΟΜΩΝ: Χριστίνα Θαλασσινού, Χρυσή Κασιώτη, Γεωργία Ταύρου

ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΡΩΤΗ: 8 Ιουνίου 2017, Τεχνόπολις20, Πάφος – Στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου «Ἡ τοῦ Σωκράτους Δίκη ἐν θεάτρῳ» (Μαρία Α. Μίτλεττον, Χρίστια Α. Μίτλεττον).

 

(Η Ξανθίππη ήταν ιδιότροπη και σκληρή γυναίκα. Αντιπροσωπεύει όλους εκείνους που δεν έχουν εμπιστοσύνη στο νομικό σύστημα ούτε στη φιλοσοφία, αλλά μόνο στον εαυτό τους για τον έλεγχο της ζωής τους. Μπαίνει αλαφιασμένη στην αγορά και απευθύνεται στο συγκεντρωμένο πλήθος…)

 

Τον είδατε; Εσείς τον είδατε

για τον κατάπιε η αγορά και τα συμπόσια

κι οι συζητήσεις οι ατέλειωτες

κάτω απ’ τα πεύκα και τα κυπαρίσσια;

Ξανθίππη Λαμπροκλέους,

ξέχασα να συστηθώ,

μα δεν με ξέρετε;

Με ξέρετε, θαρρώ.

Τον είδατε;

Ο Μέλητος τον γύρεψε (αλλά το ξέρετε, τι λέω;),

Ο Μέλητος λοιπόν τον γύρεψε, ο  Πιτθεύς,

εκείνος με τη γερακίσια μύτη.

Για φοβερά είπαν τον σέρνει εμπρός από τον Άρχοντα για δίκη.

Ότι δεν δέχεται τους πολιούχους μας θεούς,

ότι τους νέους παρασέρνει στον ασύμφορο τον δρόμο λέει.

Κι εγώ, εγώ που τούτο τον σοφό τον άνδρα ξέρω

τόσα χρόνια τώρα,

πασκίζω να τον σώσω

και πλάι του να σώσω τα παιδιά μας

τον Λαμπροκλή, τον Σωφρονίσκο, τον Μενέξενο,

την αίγλη του σπιτιού μας

και την ύστερη τη φήμη του,

τη φήμη που θα φτερουγίζει σαν πετούμενο σ΄αέτωμα ναού

κι όταν θ’ αφήσει η ψυχή του το πολύπαθο και γέρικο του σώμα.

Γιατί το ξέρετε,

οι Αθηναίοι διώκουνε με ζήλο

όσους θαρρούν πως βλάπτουν τις αρχές της πολιτείας

και τους σεβάσμιους θεούς.

Κι ασύστολα φιλοσοφεί μα και καινοσοφεί ο Σωκράτης.

Ασύστολα, ασύστολα φιλοσοφεί μα και καινοσοφεί…

 

Να φύγει τότε τόλμησα να του προτείνω,

για να σωθεί από το στόμα του θεριού της αθηναϊκής δημοκρατίας

κι από τις γνώμες του ενθέρμου πλήθους,

όσων εχθροί του δήλωσαν και θα γυρέψουν να τον αφανίσουν.

 

Κι ο άντρας μου, παίρνοντας ύφος περισπούδαστο

και απερίγραπτα μειλίχιο

-σαν να τον βλέπω τώρα εμπρός μου-

ακούστε τι μου είπε:

 

(ειρωνευόμενη τον Σωκράτη, αλλάζοντας τη φωνή της…)

 

«Ασύνετη γυναίκα, τι μου λες,

τι μου ξεστόμισες κουτή,

από την πόλη τούτη εγώ να φύγω

που δεν την εγκατέλειψα ποτέ,

που έζησα κάτω απ’ τον ίσκιο των ναών της όλη τη ζωή

κι εδώ εφύτεψα μα και μεγάλωσα

τον λόγο μου και τα παιδιά μου;

Να αποφύγω εγώ τον νόμο και σαν ένοχος

που κυνηγούν τρικέφαλες οι Ερινύες να φερθώ;»

 

Και όχι μόνο, μα φαντάζεται και πως οι νόμοι του μιλούν

και πως αν έβλεπαν την αμυαλιά μου και το θράσος, λέει,

πως αν με άκουγε και έκανε το θέλημά μου,

εμπρός του θα εμφανίζονταν με τ’ άσπιλα λευκά τους ρούχα

και θα τον έλεγαν δειλό

άνανδρο και αχάριστο

κι ότι αυτοί τον γέννησαν και τον ανάθρεψαν και τον εμόρφωσαν

για να’ ρχεται στο τέλος και να τους ποδοπατά.

 

(Οι Νόμοι ψιθυρίζουν στο ακροατήριο σαν χθόνιες θεότητες τα λόγια: «Εμείς σε γεννήσαμε, εμείς σ’ αναθρέψαμε, εμείς σε μορφώσαμε»)

 

Οι νόμοι λέει και τους βλέπει να βαστούν

της Πολιάδος μας το πέπλο και να ετοιμάζονται για μέγιστη πομπή.

Θεέ, τη δίκη του ονομάζει μέγιστη πομπή

ωσάν τα Παναθήναια και κίνδυνο δεν σκέφτεται

κι έχει την ηρεμία όποιου πάει ολόισια σε γκρεμό.

Σαν να μην ξέρει ότι δυνατό είναι και να τον καταδικάσουν οι άνθρωποι.

Γιατί οι άνθρωποι είναι που κρίνουν

και ανάμεσά τους άσοφοι και φθονεροί.

Τους βλέπετε κι εσείς τους νόμους;

Σας μιλούν;

Τους βλέπετε;

Ρωτάω, τους βλέπετε

ή είναι μες στη φαντασία του μονάχα;

Γιατί εμένα μήτε μου μιλούν μήτε τους ξέρω.

 

(Δεν βλέπει τους Νόμους. Μόνο οι θεατές τους βλέπουν, όπως στο έργο. Οι Νόμοι την περιτριγυρίζουν και λένε «εμείς σε γεννήσαμε, εμείς σ’αναθρέψαμε, εμείς σ’ εκπαιδεύσαμε, εμείς», αλλά εκείνη δεν ακούει τα λόγια τους ή τα αισθάνεται σαν ένα βουητό που την ενοχλεί.)

 

Πολίτες της δικής μου πόλης είστε κι ίσως σας προσβάλλω

με το να λέω πως το δίκιο του δύσκολο είναι να βρει

όποιος κρυφούς εχθρούς έχει πολλούς,

όποιος αφήνεται στην κρίση των ανθρώπων

κι όποιος το στόμα του ανοίγει και τους λογισμούς

πέρα από εκεί που πάνε τα καράβια.

Μα έμαθα σκληρή να είμαι και κατάματα να βλέπω την αλήθεια.

Κι αφού τη γνώμη δεν αλλάζει και δεν δραπετεύει,

τον εαυτό του και την οικογένεια να σώσει,

κι αφού αποφασισμένος είναι να μην αποφύγει τη μεγάλη δίκη

και την οργή του Μέλητου και των πολλών τις γνώμες,

ακούστε τι θα πω κι ύστερα θ’ αρχινήσω μοιρολόι.

 

Μα την αληθοφόρο Θέμιδα και τα πανόσια της Πολιάδος πέπλα,

εσύ που έζησες σε τούτη τη μακάρια πόλη

και το γάλα της ελευθερίας βύζαξες

κι εσύ που την αλήθεια ζήτησες στην εκκλησία και τις μάχες,

μέσα στα θέατρα και τα γυμνάσια,

εσύ που άλλοτε η κρίση σου η σφαλερή στέλνει στον κόρακα τους άξιους

κι άλλοτε ορθή σε στεφανώνει εσένα και την πολιτεία,

εσύ που την 8η του  Σεπτέμβρη  εμπρός από τον Δικαστή

μέσα στο Ωδείον και των πολιτών το πλήθος

θα μιλήσεις και θα πεις

αν ο φιλόσοφος Σωκράτης και αδίκησε και ασέβησε,

βάλε το χέρι στην καρδιά και κρίνε

όχι αυτόν τον γέροντα φιλόσοφο, τον άντρα μου, τον γιο του Σωφρονίσκου,

όχι την πόλη τούτη και τους νόμους της

ούτε εμένα τη γνωστή Ξανθίππη,

την περικλεή του Λαμπροκλέους κόρη.

Μα κρίνε και να πεις

τι είναι η δημοκρατία,

τι η αρετή,

τι η ελευθερία,

τι η ευσέβεια…

Συλλαβιστά, καθάρια σου το λέω το ερώτημα

κι ύστερα σαν μια κορυφαία θλιβερού Χορού

θ’ αποχωρήσω.

Ύστερα σαν σκια που σβήνει θα χαθώ

μέσα στα βάθη των αιώνων

και το κλείσιμο των κύκλων:

 

Για πες μου εσύ

κι εσύ

κι εσύ

κι εσύ

κι εσύ

 

(Οι Νόμοι γυρίζουν στο ακροατήριο και επαναλαμβάνουν «εσύ», «εσύ»)

 

τι είναι το δίκιο και τι το άδικο;

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.