Η «αμεροληψία» και η περίεργη εφαρμογή του «μηχανισμού Eskelinen» στο πειθαρχικό δίκαιο

Στην Kamenos v. Cyprus (αίτηση αρ. 147/07), η προσοχή θα πρέπει, ίσως, να εστιαστεί στην ουσία της και όχι στις ταυτότητες των προσώπων στα οποία αφορά.

Ένα πρώτο θέμα είναι η «αμεροληψία» στην πειθαρχική δίκη, που πρέπει να διασφαλίζει το «σύνταγμα» κάθε οργανισμού ή υπηρεσίας ή εταιρείας κ.λπ. (στο εξής «οργανισμός»). Είναι συχνό φαινόμενο αυτή να μην διασφαλίζεται, οπότε στην πράξη να μην έχουμε «δίκαιες» πειθαρχικές δίκες. Και η έννοια, όμως, της «αμεροληψίας», συναντά κάποιες φυσιολογικές αντιστάσεις, από το γεγονός ότι ο πειθαρχικός έλεγχος είναι δικαίωμα του εργοδότη και δη από τα πιο σημαντικά που απέμειναν στην εργοδοτική πλευρά. Έπειτα, η πειθαρχική διαδικασία που προκύπτει από τον θετικό πειθαρχικό έλεγχο είναι μια εσωτερική διαδικασία που διεξάγει ο εργοδότης για να καθορίσει ή να προσδιορίσει την υφιστάμενη σχέση του με τον υπάλληλό του. Στο ερώτημα πού, πώς και πόσο παρεμβαίνει το δίκαιο σε αυτή την οργανική σχέση και στην ανάγκη καθορισμού ή προσδιορισμού της, απαντούν τα ίδια τα όρια του πειθαρχικού δικαίου. Φαίνεται, όντως, σε κάποια σημεία ασυμβίβαστη ή ανεφάρμοστη η έννοια της «αμεροληψίας», ειδικότερα με κάποια αντικειμενική προσέγγιση, που πρέπει να λειτουργήσει μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο κάποιου συγκεκριμένου οργανισμού. Σε κάθε περίπτωση, η ανάγκη διασφάλισης της «αμεροληψίας» στην «πειθαρχική δίκη» (στον βαθμό που συσχετίζεται με την κανονική δίκη) δεν δημιουργεί εξαναγκασμό εξωτερίκευσης ή δημοσιότητας της διαδικασίας, η οποία είναι μια εσωτερική διαδικασία του οργανισμού, για τους σκοπούς του οργανισμού, ακόμα κι αν, δευτερευόντως, ο δημόσιος χαρακτήρας της θέσης δημιουργεί και κάποιο δημόσιο ενδιαφέρον ή εμμέσως μια δημόσια συσχέτιση.

Το ΕΔΔΑ ομολογουμένως επιδεικνύει μια διαχρονική δυσκολία στον καλό προσδιορισμό της έννοιας της «αμεροληψίας», ως και στον διαχωρισμό της από τη (διαφορετική) έννοια της «ανεξαρτησίας», ακόμα κι όταν ο λόγος γίνεται για τη «δικαστική αμεροληψία». Παρά τους διαχωρισμούς (υποκειμενική, αντικειμενική, κ.λπ.), η εντύπωση είναι πως στο θέμα «αμεροληψία», δίνεται κάποια έμφαση στην εικόνα, στη συνολική εικόνα και σε ένα δεύτερο στάδιο στον τρόπο με τον οποίο αυτή η εικόνα λειτουργεί στη ψυχοσύνθεση του ατόμου που υπόκειται στη διαδικασία, εν προκειμένω στην πειθαρχική διαδικασία. Με τον ίδιο αέρα της «δικαστικής αμεροληψίας» προσεγγίστηκε και το θέμα της αμεροληψίας του «πειθαρχικού δικαστή» και το πρόβλημα γενικά στο πειθαρχικό δίκαιο, όπως εξελίσσεται μέσα από κάποιες νομολογίες, είναι αυτό: η πλήρης ταύτιση του εργοδότη που λαμβάνει «πειθαρχική απόφαση» με τον «πειθαρχικό δικαστή», η αναζήτηση αυξημένων δικονομικών εχεγγύων σε μια πειθαρχική δίκη ή η υπερ-συσχέτισή της με την κανονική δίκη, η πλήρης εξίσωση του οργανισμού με το ευρύτερο κοινωνικό (δημοκρατικό) σύνολο. Μια εξίσωση που, ακόμα και σε οργανισμούς που λειτουργούν τέλεια, μπορεί να μην επιτυγχάνεται, πόσω μάλλον μέσα σε μικρούς οργανισμούς λίγων ατόμων (γιατί το πειθαρχικό δίκαιο δεν είναι δίκαιο των μεγάλων οργανισμών), όπου η εσωοργανική δημοκρατία δεν είναι ζήτημα ή ζητούμενο, χωρίς να σημαίνει ότι τα δικαιώματα του υπαλλήλου παραβιάζονται.

Παρόλο που τις πειθαρχικές δίκες συγκρίνουμε συχνά με τις ποινικές δίκες και αναζητάμε ανάλογα εχέγγυα (στον κατάλληλο βαθμό), άρα και την έννοια της «δίκαιης δίκης» την αναζητούμε συχνά μέσα σε ένα τέτοιο πρίσμα (αναλογικότητας), ένα δεύτερο ενδιαφέρον θέμα στην Kamenos είναι η κατάφαση της εφαρμοσιμότητας του άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ στις πειθαρχικές δίκες στην αστική του βάση, με αναφορά στο δικαίωμα εργασίας, το οποίο προσδιορίζει. Αφού καθορίστηκε εξ αρχής αυτό το αστικό πλαίσιο με τον προαναφερόμενο τρόπο, η «αμεροληψία» και το «δίκαιο» της διαδικασίας θεωρήθηκαν στην πορεία με αναφορά σε μια κανονική αστική δικαστική διαδικασία (που δεν έχει να κάνει, κατά τα λοιπά, με τον χαρακτήρα μιας πειθαρχικής διαδικασίας). Τούτο αντί μια αυτοτελής εννοιολογική προσέγγιση της έννοιας «αμεροληψία» σε μια πειθαρχική διαδικασία, η οποία, σε βαθύτερο θεωρητικό – φιλοσοφικό επίπεδο, δεν υφίσταται με τον ίδιο τρόπο ως η «δικαστική αμεροληψία» σε μια αστική δίκη ή ακόμα και σε μια ποινική δίκη (όπου στην προσπάθεια αναλογίας της πειθαρχικής δίκης με την ποινική δίκη, η «αμεροληψία» μπορεί και να είναι από τα χαρακτηριστικά που αλλοιώνονται, εάν όχι εξαιρούνται, όπως το ίδιο ισχύει και για το δόγμα «καμία ποινή χωρίς κανέναν νόμο» – εξ ου ο μειωμένος δικονομισμός στην πειθαρχική δίκη με την εξαίρεση και ακόμα πιο βασικών εχεγγύων). Θα ήταν κάπως τολμηρό να έλεγα πως το ΕΔΔΑ έχει γενικότερα μια λανθασμένη φιλοσοφική τοποθέτηση ως προς το θέμα αυτό (της «αμεροληψίας» στην πειθαρχική δίκη ή ευρύτερα της «πειθαρχικής διαδικασίας»), χωρίς να προβώ και στην ανάλογη τεκμηρίωση (που επιφυλάσσεται σε συνέχεια της μελέτης για τον ρόλο του δικηγόρου ως ερευνώντος λειτουργού, όπου έγιναν κάποιες προσεγγίσεις του πειθαρχικού δικαίου), αλλά ως σκέψη και ως ανησυχία υφίσταται το ενδεχόμενο, και η τεκμηρίωση δεν είναι ο λόγος του κειμένου, που απλά αναφέρει, προς το παρόν, την Kamenos. Το πού οδηγεί το ΕΔΔΑ το πειθαρχικό δίκαιο ας μείνει, για την ώρα, ένα ανοιχτό ερωτηματικό.

Το ΕΔΔΑ, εξετάζοντας την (αστική) εφαρμοσιμότητα του άρθρου 6 § 1 στην περίπτωση, διήλθε τις προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν γι’ αυτή την κατάφαση. Επαναλαμβάνοντας τα προηγούμενά του ότι για να εφαρμόζεται το άρθρο 6 § 1 της ΕΣΔΑ, θα πρέπει να υπάρχει μία γνήσια και σοβαρή «διαφορά» (dispute / contestation) επί αναγνωρισμένου δικαιώματος, αδιάφορα εάν αυτό δεν έχει αυτόνομη προστασία υπό τη Συνθήκη, ενώ ενδεχομένως να μην αφορά κατ’ ακρίβεια αυτό το δικαίωμα, αλλά το εύρος του και τον τρόπο άσκησής του, και το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας άμεσα καθοριστικό για το δικαίωμα (χωρίς να αρκούν οι απομακρυσμένες ή έμμεσες συνδέσεις ή συνέπειες). Το ΕΔΔΑ αναφέρθηκε στο «Eskelinen test«, δηλαδή στις δύο προϋποθέσεις που έθεσε η Vilho Eskelinen and Others v. Finland ([GC], αρ. 63235/00, § 62, ECHR 2007‑II) της Ευρείας Σύνθεσης, ως προς τον προσδιορισμό της μη αστικής φύσης του δικαιώματος, και το κατά πόσον θα μπορούσε ο «εργοδότης» να επικαλεστεί την ιδιότητα του εργοδοτούμενου ως δημόσιου λειτουργού, για να εξαιρέσει την περίπτωση από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 § 1. Η Eskelinen δεν αφορούσε σε πειθαρχική διαδικασία, αλλά σε διαφορά μεταξύ εργοδότη και εργοδοτούμενου για μισθολογικά ζητήματα, σε συνήθη θα’ λεγα εργασιακή διαφορά. Σημειωτέον ότι για τους δικαστές υπήρξε, στο μεταξύ, και το πρόσφατο προηγούμενο της Baka v. Hungary [GC], no. 20261/12, § 100, ECHR 2016, όπου επίσης υπήρχε απόλυση δικαστή, αλλά επίσης με σωρεία διαφοροποιήσεων, που ουδόλως άνοιξαν κεφάλαιο για το θέμα «αμεροληψία» σε μια πειθαρχική δίκη.

Ως προς το ερώτημα της Κυπριακής Δημοκρατίας, εάν υπάρχει καθόλου δικαίωμα «μη απόλυσης» (που η ίδια μπορεί να οδήγησε τη θεώρηση προς λάθος κατεύθυνση γιατί ο λόγος δεν γινόταν για συμβατικό τερματισμό της υπηρεσίας αλλά για πειθαρχική ποινή, που ναι μεν στη γλώσσα των δικαιωμάτων συνιστά περιορισμό του δικαιώματος εργασίας, καταρχάς θεμιτό, κρίνεται όμως με βάση τις αρχές της αναλογικότητας, σε εντελώς διαφορετική βάση από αυτήν στην Kamenos), το ΕΔΔΑ απάντησε το αναμενόμενο, ότι υπήρχε δικαίωμα υπηρεσίας στη θέση υπό συνθήκες μονιμότητας και μέχρι την αφυπηρέτηση και εξ αυτής απόλαυσης συγκεκριμένων ωφελημάτων. Το αποτέλεσμα της πειθαρχικής διαδικασίας ήταν άμεσα καθοριστικό για την άσκηση αυτού του δικαιώματος του προσφεύγοντος, συνεπώς υπήρχε «δικαίωμα». Δηλαδή θεωρήθηκε και η ίδια η πειθαρχική διαδικασία ως μια συνήθης διαδικασία στο πλαίσιο της σχέσης εργασίας, όπως κάθε άλλη εργασιακή διαφορά, και όχι ως μια εξαιρετική διαδικασία που ενεργοποιείται όταν ο υπάλληλος διαπράττει πειθαρχικό άδικο, που δια της ύπαρξής της και μόνο επιβεβαιώνει τον ίδιο τον ρόλο και την ιδιότητα του εργοδότη ως ιδιοκτήτη του οργανισμού που πλήττεται από το πειθαρχικό άδικο.

Ως προς τον προσδιορισμό εάν η φύση του υφιστάμενου αυτού δικαιώματος είναι «αστική», το ΕΔΔΑ εφάρμοσε το «Eskelinen test» για τις εργασιακές διαφορές στο συγκεκριμένο πεδίο, εξετάζοντας (α) κατά πόσον το δίκαιο εξαιρεί ρητά το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για συγκεκριμένη θέση ή κατηγορία υπαλλήλων, και (β) κατά πόσον η εξαίρεση αυτή δικαιολογείται για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Είπε, λοιπόν, το εξής σημαντικό, που εκτροχίασε την πλήρωση των κριτηρίων της Eskelinen: Το γεγονός ότι δεν προβλέπεται διαδικασία αναθεώρησης της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ) ή γενικευμένα του πειθαρχικού οργάνου, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη, για τους σκοπούς του Eskelinen test (πρώτη προϋπόθεση). Eπί αυτού ακριβώς του σκεπτικού και αιτιολογικού ήταν που διαφώνησε η μειοψηφία (του Κύπριου δικαστή), καθόλου άδικα, γιατί, όντως, το σκεπτικό του ΕΔΔΑ, έτσι όπως τουλάχιστον διατυπώθηκε από την πλειοψηφία (και είναι συχνό χαρακτηριστικό του δικαστικού λόγου του ΕΔΔΑ), δεν έχει αυτό που στον ακαδημαϊκό λόγο λέγεται ροή, αμεσότητα και λογική συνέχεια, αλλά διακόπτεται, πετάγεται από μια παρατήρηση σε ένα συμπέρασμα χωρίς να χτίζει όλους τους ενδιάμεσους συνδέσμους.

Στην προκειμένη περίπτωση δεν αμφισβητούνταν και ήταν τόπος κοινής παραδοχής ότι δεν υπάρχει δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη για προσβολή πειθαρχικής καταδίκης ή ποινής και ότι τούτο δεν προκύπτει εξ αντιδιαστολής μόνον από το γεγονός ότι δεν προβλέπεται, αλλά και θετικά, από υφιστάμενη εγχώρια νομολογία (δύο αποφάσεις επί προσφυγών με βάση το άρθρο 146 του Συντάγματος, στις οποίες έγινε αναφορά και παραπομπή), η οποία στο Κυπριακό νομικό σύστημα συνιστά μέρος του δικαίου. Φαίνεται ότι για ακόμα μια φορά το ΕΔΔΑ δεν έδωσε έμφαση σε αυτή την ιδιαιτερότητα, απαιτώντας κάτι παραπάνω στο θέμα νομοθετική «πρόβλεψη», με ρητό και ξεκάθαρο αποκλεισμό του δικαιώματος. Επί της ουσίας, πέρα από το πρόσθετο νομικό ενδιαφέρον του σημείου, δεν είναι δύσκολο να υπάρξει τέτοια, εφόσον το ΕΔΔΑ, μεταξύ άλλων, μέσα από την (αστική) προσέγγιση της Kamenos, βεβαιώνει, αν μη τι άλλο, ως ένα βαθμό και αυτό τον δρόμο της κατοχύρωσης του απρόσβλητου των πειθαρχικών αποφάσεων του ΑΔΣ και όχι μόνον, απλά με την πιστή τήρηση του  Eskelinen test.

Πέρα από το παράδοξο του ότι ενώ δεν αποδείχθηκε η πρώτη προϋπόθεση του Eskelinen test (για τους προαναφερόμενους λόγους), θεωρήθηκε ότι αποδείχθηκε η δεύτερη, η οποία προϋποθέτει λογικά την κατάφαση της πρώτης, η εντύπωση είναι πως αν μη τι άλλο το Eskelinen test χρησιμοποιήθηκε από το ΕΔΔΑ περισσότερο ως ένα (ανάστροφο) τεχνικό εργαλείο, αποσυνδεδεμένο από την ουσία του βασικού σκοπού του, ήτοι τον προσδιορισμό της αστικής (μη δημόσιας) φύσης ενός δικαιώματος αρνητικά. Προσδιορισμός που πρέπει να γίνεται με τη χρήση κάποιου εργαλείου όταν υπάρχει αμφισβήτηση σε σχέση με την αστική φύση του δικαιώματος, που στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρχε για τη θέση του δικαστή, ανεξαρτήτως των επιμέρους συστάσεων που θα μπορούσαν να γίνουν για τα σημεία τυπικής πρόβλεψης. Διαφορετικά τι; Το γεγονός ότι δεν αποδείχθηκε η μη αστική φύση του δικαιώματος κατά το Eskelinen test (με την αυστηρή προσήλωση σε κάποιον τύπο του) πρέπει να οδηγεί σε κατάληξη που να θέτει εν αμφιβόλω τη δημόσια φύση της συγκεκριμένης θέσης, η οποία κατά τα λοιπά είναι αδιαμφισβήτητη;

Δεν θεωρώ την Kamenos ένα καλό προηγούμενο γενικά, για το πειθαρχικό δίκαιο και όσον αφορά τη θεώρηση της «αμεροληψίας» στην πειθαρχική δίκη, αλλά και γιατί, επί της ουσίας, ό,τι λέει η Kamenos (με μια «ανορθόδοξη» διαδρομή, ξεκινώντας από το θέμα της «αμεροληψίας» ως συστατικό της δίκαιης δίκης κατά το άρθρο 6 § 1 της ΕΣΔΑ που είναι ένα θέμα, περνώντας από τη θεώρηση της πειθαρχικής δίκης ως αστικής δίκης, προβαίνοντας στον έλεγχο της εφαρμοσιμότητας του άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ υπό το αστικό του σκέλος, εφαρμόζοντας το Eskelinen test και φτάνοντας σε λόγο για το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη που κατοχυρώνεται από το ίδιο άρθρο) είναι πως: Μπορεί να αποκλειστεί το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για την προσβολή πειθαρχικών αποφάσεων (είτε του ΑΔΣ είτε γενικά), εάν πληρούνται οι δύο προϋποθέσεις του Eskelinen test, που ισχύει για τις συνήθεις εργασιακές διαφορές αλλά επεκτείνεται και στις πειθαρχικές διαδικασίες.

Εν τέλει, αυτός που επωφελήθηκε από την Kamenos, κατά τη γνώμη μου, δεν ήταν ο προσφεύγων (παρά το τυπικό διαδικαστικό αποτέλεσμα), αλλά το ΑΔΣ και μαζί με το ΑΔΣ το κάθε δημόσιο σώμα (να η επικινδυνότητα), εφόσον μέσα από τον διαστρευλωμένο μηχανισμό της Kamenos κατοχύρωσε τη δυνατότητά του να μπορεί να πράττει ό,τι θέλει με τους πειθαρχικά ελεγχόμενους, στο πλαίσιο της πειθαρχικής του δικαιοδοσίας, χωρίς δυνατότητα δικαστικής θεώρησης, εάν και εφόσον εφαρμόζει τεχνικά το Eskelinen test και με τον “μηχανισμό Eskelinen”.

Στην περίπτωση των δικαστών, μπορεί να πρέπει να αποκλείεται η δυνατότητα προσβολής των πειθαρχικών αποφάσεων του ΑΔΣ και περαιτέρω «δικαστικής θεώρησης» (αντικειμενική φαυλότητα), για έναν σωρό αυτοτελείς λόγους, που φάνηκαν ελαφρώς στην Kamenos μέσα από διάφορες θέσεις, αλλά που δεν κατοχυρώθηκαν αυτοτελώς, ως θα έπρεπε. Εκεί υπήρξε η απώλεια μιας ευκαιρίας, ξανά, γιατί και στην Baka υπήρξε. Υπάρχει φυσικά και η άποψη ότι οι πειθαρχικές αποφάσεις που αφορούν τους δικαστές θα πρέπει να ελέγχονται με έναν άλλο τρόπο (π.χ. με τη συμμετοχή κάποιας άλλης εξουσίας), προς αποφυγή αυτής της «αντικειμενικής φαυλότητας». Δεν είναι πάντως κατανοητό το ανέλεγκτό τους μέσα από τη γενικευμένη εφαρμογή του Eskelinen test στο πειθαρχικό δίκαιο, με την όποια επικινδυνότητα μπορεί να συνεπάγεται μια τέτοια νομική ισοπέδωση, πιθανόν ηθελημένη, όπως φαίνεται και από τη σκέψη 63 της Kamenos. Έπειτα, όχι με την τεχνική εφαρμογή του, εκεί όπου πρέπει να εφαρμόζεται, για να παρακάμπτεται το απόλυτα προφανές.

Στην προκειμένη περίπτωση, αναζητώ το πειθαρχικό δίκαιο, θεωρούμενο όχι ως μια σκέτη διοικητική απόφαση ή μια απλή εργασιακή διαφορά, αλλά ως μια οιονεί ποινική διαδικασία μέσα στη μικροκοινωνία του συγκεκριμένου οργανισμού, που, αναλόγως της φύσης του οργανισμού (δημόσιος ή ιδιωτικός), μπορεί να απολήγει είτε σε διοικητική απόφαση είτε σε εργασιακή διαφορά, το προσβλητό της οποίας (η δυνατότητα δικαστικής θεώρησης) θα πρέπει να θεωρείται καταρχάς δεδομένο σε μια σύγχρονη δημοκρατία, χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί με την απλή εφαρμογή του Eskelinen test, το οποίο δεν θεωρώ γενικεύσιμο ή ικανό να περάσει, δια της Baka και της Kamenos, στις πειθαρχικές διαδικασίες της δικαστικής υπηρεσίας, η περαιτέρω δικαστική θεώρηση των οποίων, εάν πρέπει (ή δεν πρέπει) να εξαιρείται, δεν είναι δια του Eskelinen test, αλλά για αυτοτελείς λόγους (που εκείνους ακριβώς δεν κατανοεί πλήρως το ΕΔΔΑ, παρόλο που αποδέχεται κάποια διαφοροποίηση των δικαστών από τους λοιπούς δημοσίους υπαλλήλους, γι’ αυτό και δεν τους εξετάζει). Το ΕΔΔΑ δεν απαντά στο θεσμικά ανέλεγκτο της δικαστικής εξουσίας ή σε κάτι συναφές (σε συνάρτηση με την ανεξαρτησία της δικαστικής υπηρεσίας), παρόλο που αυτό ήταν το ουσιαστικό ζήτημα στην Kamenos. Μάλιστα, μπορεί να σκεφτεί, κανείς, ότι απέφυγε να απαντήσει, διανθίζοντας την προσέγγισή του με νομικούς λαβυρίνθους, μέσα στους οποίους κάπου χάνεται η λογική συνέχεια των διαφόρων συνειρμών και συσχετισμών.

Η καταδίκη της Κύπρου προέκυψε από την περίεργη χημεία της (προβληματικής) προσέγγισης της «αμεροληψίας» στην πειθαρχική διαδικασία (δια της οποίας υπήρξε κατάφαση της εφαρμοσιμότητας του άρθρου 6 § 1 στην πειθαρχική δίκη υπό την αστική πτυχή του) με τη δυνατότητα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για αποφάσεις εργασιακού δικαίου των δημόσιων οργανισμών (και την εξέταση του άρθρου 6 § 1 υπό διαφορετική πτυχή). Εν τέλει, η Κύπρος δεν καταδικάστηκε γιατί δεν υπήρξε «αμεροληψία» ή γιατί υπήρξε «μεροληψία» κατά την πειθαρχική διαδικασία, απευθείας εκ του ευρήματος, αλλά γιατί δεν αποδείχθηκε η πλήρωση των προϋποθέσεων του Eskelinen test και ειδικότερα η πρώτη προϋπόθεση, ότι θα πρέπει να προβλέπεται ρητά ο αποκλεισμός πρόσβασης στη δικαιοσύνη, για να αποτρέψει την παράβαση. Τι δεν είναι ακατανόητο;

Advertisements

3 thoughts on “Η «αμεροληψία» και η περίεργη εφαρμογή του «μηχανισμού Eskelinen» στο πειθαρχικό δίκαιο

    1. Χ. Μίτλεττον

      Αγαπητέ Demetris

      Ευχαριστώ για το σχόλιό σας.

      Δεν έχετε υποβάλει ένα ερώτημα σε σχέση με κάποιο σημείο του άρθρου το οποίο να μην έχετε κατανοήσει, για να σας δοθούν περαιτέρω διευκρινίσεις. Έχετε υποβάλει ένα προσωπικό ερώτημα, σε σχέση με τον τρόπο χρήσης της Ελληνικής γλώσσας από μέρους μου γενικά.

      Παρόλα αυτά, επειδή παρατηρώ ότι και η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έχετε χρησιμοποιήσει για τον σχολιασμό μπορεί να μην επιτρέπει την απάντηση δια προσωπικού μηνύματος (δεν υπάρχει πλήρης επωνυμία), επιλέγω να μην σας απαντήσω με προσωπικό μήνυμα, αλλά δημόσια. Διατηρώ και την ανησυχία να μην σας δημιουργήσω την εντύπωση ότι εγκρίνω μόνον τα θετικά σχόλια. Κυρίως όμως γιατί θέλω να κλέψω την ευκαιρία, για να αναφέρω κάποια πράγματα σε σχέση με τη σελίδα αυτή, τα οποία ενδεχομένως να μην είναι ήδη γνωστά σε εσάς ή σε άλλα άτομα (εάν κρίνω από τον παρορμητισμό στον σχολιασμό σας, όπως μπορεί να συναχθεί από την ώρα αποστολής των δύο μηνυμάτων σας, την αναμονή έως απαίτησή σας για έγκριση τους και άμεση δημόσια θέα, μαζί με το περιεχόμενό τους). Ελπίζοντας ότι, εάν τα αναφέρω μία φορά εδώ, δεν θα νιώθω την ανάγκη να το πράξω ξανά σε κάθε μελλοντική περίπτωση παρόμοιου κρούσματος.

      Καταρχάς, να διευκρινίσω ότι η λειτουργία της εφαρμογής για την έγκριση των σχολίων πριν από τη δημοσίευσή τους είναι απαραίτητη για τους εξής λόγους:

      (α) Για την αποφυγή σχολίων τύπου “spam” που ξεφεύγουν από το φίλτρο της σελίδας

      (β) Για την αποφυγή σχολίων που είναι κακόβουλα ή περιέχουν ύβρεις και προσβολές ή που δεν συνιστούν κριτική (αρνητική ή θετική) σε σχέση με το περιεχόμενο των άρθρων ή που συνιστούν προσωπικές επιθέσεις προς οποιονδήποτε συντάκτη, για οποιονδήποτε λόγο

      Υπάρχει επίσης η επιλογή απενεργοποίησης της δυνατότητας σχολίων, εάν αυτό επιθυμεί κάποιος συντάκτης.

      Ο σκοπός της σελίδας αυτής είναι πρώτιστα η προώθηση του επιστημονικού διαλόγου παράλληλα με την προσωπική (επιστημονική) έκφραση.

      Η προώθηση του επιστημονικού διαλόγου δεν γίνεται δια μηνυμάτων και πρόχειρων διαλόγων όπως (πολλές φορές) στο facebook ή σε άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ή σε επιτρεπόμενο σχολιασμό σε σελίδες ειδησεογραφίας. Συνήθως, είναι μια πιο μοναχική διαδικασία. Όπου δεν γίνεται δια σχολίων επί της ουσίας σε δημόσιο διάλογο (π.χ. σε συνέδρια ή πλέον σε πλατφόρμες επιστημονικής δικτύωσης), η παραδοσιακή οδός είναι απευθείας δια άρθρων που εκφράζουν όμοιες, αντίθετες, περαιτέρω ή διαφορετικές απόψεις επί του ίδιου θέματος. Γενικά δια του έργου ενός εκάστου, όπου ο δημόσιος λόγος προσθέτει σε αυτό (και δεν είναι απλά κουβέντες προς ανάλωση του χρόνου και κατανάλωση της δυνατότητας δημόσιου λόγου).

      Η σελίδα μπορεί να φιλοξενήσει συντάκτες (νομικούς, ψυχολόγους, φιλόσοφους, κ.λπ.) που συμμερίζονται αυτό τον τρόπο λειτουργίας και χρειάζονται ένα τέτοιο χώρο έκφρασης κοινό, γιατί δεν έχουν ή δεν θέλουν να φτιάξουν ένα δικό τους (για λόγους που αφορούν τη δυνατότητά τους να χρησιμοποιούν την τεχνολογία ή για άλλους λόγους). Έτσι το λέω πως μοιάζει με ένα κοινό νομικό σπίτι γύρω από τη συγκεκριμένη θεματολογία: δίκαιο – δίκαιο της υγείας / βιοηθική – νομική ψυχολογία. Κάθε συντάκτης έχει τη δική του προσωπικότητα και δημόσια ταυτότητα, το δικό του έργο, και μπορεί να φιλοξενηθεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η σελίδα σύντομα μπορεί να αναληφθεί από (υπό σύσταση) μη κερδοσκοπικό οργανισμό για την προώθηση της μελέτης του δικαίου, της βιοηθικής και της νομικής ψυχολογίας. Δεν παρέχει υπηρεσίες ενημέρωσης ή άλλου είδους «υπηρεσίες», για να δημιουργεί δικαίωμα στον καθένα να απαιτεί. Δίνει αφιλοκερδώς αυτό που έχει να δώσει, για την εξυπηρέτηση ενός σκοπού που θεωρεί υγιή. Δεν απαιτεί αυτό που παρέχει να ληφθεί ή να τύχει εκτίμησης, όποιος θέλει μπορεί να το λάβει και να το εκτιμήσει, όποιος δεν θέλει μπορεί απλά να το προσπεράσει. Δέχεται ευγενικές εισηγήσεις και σχόλια. Ενθαρρύνεται από τα θετικά σχόλια και από τις παραπομπές σε αυτήν από την ακαδημαϊκή βιβλιογραφία (για τις οποίες ευχαριστώ) και από αλλού.

      Υπάρχουν στο διαδίκτυο πολλά παρόμοιου τύπου ιστολόγια (blogs) ανά το παγκόσμιο, από δικηγόρους, δικαστές, ακαδημαϊκούς, με παρόμοια λειτουργία. Κάποια επιτρέπουν τον σχολιασμό και άλλα όχι. Εξυπηρετούν πρωτίστως την ελευθερία της επιστημονικής έκφρασης και μέσα από αυτά μπορεί να αντλήσει, κανείς, πολύτιμες πληροφορίες. Πολλές φορές η πληροφόρηση μέσω αυτών είναι πιο σημαντική από αυτήν που μπορεί να εντοπίσει, κανείς, στη βιβλιογραφία. Μπορείτε κι εσείς, επίσης, να δημιουργήσετε το δικό σας, εάν έχετε έργο να επιδείξετε ή έστω την ανάγκη να εκφραστείτε για οποιαδήποτε θεματολογία.

      Όσον αφορά το ερώτημά σας για την από μέρους μου χρήση της Ελληνικής γλώσσας, ναι, κατανοώ τα γραφόμενά μου! Εάν η ερώτησή σας εμπεριέχει και την άποψή σας ότι γράφω χωρίς να κατανοώ τι λέω, απλά για να δείξω ότι γράφω κάτι, θα μπορούσα να την εκλάβω ως προσπάθειά σας να με προσβάλετε (εάν δεν είχα καλή αυτοπεποίθηση). Ειδικότερα, η Ελληνική γλώσσα είναι η μητρική μου γλώσσα, είμαι απόφοιτος και Ελλαδικού Πανεπιστημίου, και γενικά έχω εκ-παιδευτεί (και εξακολουθώ να εκ-παιδεύομαι) επίσης με διάφορα άλλα (το βιογραφικό μου διατίθεται στη σελίδα αυτή). Θεωρώ ότι έχω εξασκηθεί αρκετά στην ανάγνωση και κατανόηση «δύσκολων» ή «ακατανόητων» κειμένων (εάν θέλετε μπορώ να σας δώσω κάποια δείγματα από εγχειρίδια με πιο «δύσκολο» ή «σύνθετο» λόγο, εάν δεν έτυχε να συναντήσετε τέτοια ή και να σας παρουσιάσω έναν τρόπο ανάλυσης και κατανόησης του σύνθετου λόγου). Θεωρώ επίσης ότι έχω εξασκηθεί και στη χρήση της γλώσσας στον γραπτό λόγο, ώστε να μπορώ άνετα να επιλέγω τον τρόπο εκφοράς της που επιθυμώ ή που αρμόζει σε κάθε περίσταση.

      Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιώ μακρές περιόδους λόγου ή πολλά κόμματα ή περιττά «ν» ή σύνθετο λόγο ή χρησιμοποιώ τη γλώσσα με τρόπο που όντως μπορεί να μην είναι εύκολα κατανοητός σε όλους ή κάποιοι να χρειάζεται να καταβάλουν προσπάθεια ή να κουραστούν για να μπουν στο νόημα. Προφανώς, αυτές είναι οι περιπτώσεις όπου περιορίζω (που θέλω να περιορίσω) το αναγνωστικό κοινό σε συγκεκριμένα άτομα, τα οποία είναι σε θέση να κατανοήσουν αυτού του είδους τη γραφή λίγο ευκολότερα, αλλά και αυτή την «πολυπλοκότητά» μου (που μπορούν να διαβάσουν πίσω από αυτήν, που ξέρουν γιατί λαχανιάζουν ή γιατί κολλάνε σε κάποια μαζεμένα σύμφωνα και παράγουν συριγμό). Ο τρόπος της χρήσης της γλώσσας για εμένα είναι ένα είδος ποίησης, εκτός από μέσο επικοινωνίας κάποιων σκέψεων. Αυτό συνιστά ίσως από μόνο του μια «πολυπλοκότητα».

      Σε άλλες περιπτώσεις επιλέγω να χρησιμοποιώ πιο απλό και καθαρό λόγο, δημιουργώντας και τη δυνατότητα διεύρυνσης του αναγνωστικού κοινού. Αναλόγως του τι επιδιώκω κάθε φορά. Εάν είναι υλικό για το Δικαστήριο, άλλος ο λόγος. Εάν είναι κείμενο που απευθύνεται σε μη νομικούς, άλλος ο λόγος. Αν είναι ακαδημαϊκά κείμενα, άλλος ο λόγος. Εάν είναι έκθεση προσωπικών νομικών σκέψεων γενικά, άλλος ο λόγος. Εάν είναι λογοτεχνικά κείμενα, άλλος. Και ούτω καθεξής.

      Κατά τα λοιπά, ασφαλώς, όλοι βελτιωνόμαστε, κυρίως μέσα από γόνιμες και τεκμηριωμένες κριτικές.

      Μπορείτε να εντοπίσετε διάφορα άρθρα στο διαδίκτυο από νομικούς, εμπορικά, που απευθύνονται ή σκοπεύουν σε πελατολόγιο και τα οποία να είναι αναγκαστικά πιο σύντομα και πιο κατανοητά και να επωφεληθείτε της ενημέρωσης που σας παρέχουν αυτού του είδους τα άρθρα. Για την υπόθεση Kamenos υπήρξαν δημοσιεύματα τα οποία μπορούν να σας παρέχουν ενημέρωση που τυχόν χρειάζεστε με πιο απλό και άμεσο τρόπο.

      Όσον αφορά το κείμενο σχετικά με την Kamenos, εάν έχετε διαβάσει ήδη το κείμενο της απόφασης, ίσως να είστε σε καλύτερη θέση να κατανοήσετε και το κείμενο του άρθρου και να διαφωνήσετε ή να συμφωνήσετε με το περιεχόμενό του ή να εκφράσετε κάποια διαφορετική άποψη, εάν είστε νομικός. Κυρίως, να κατανοήσετε γιατί επιλέχθηκε ο συγκεκριμένος τρόπος γραφής στη συγκεκριμένη περίπτωση και γιατί τέθηκε και η τελευταία ερώτηση.

      Παραμένω στη διάθεση σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση είτε σε σχέση με το άρθρο είτε σε σχέση με το απαντητικό σχόλιο.

      Με εκτίμηση,

      Χρίστια

  1. Demetris

    Το τελικό ερώτημα θα έπρεπε να ήταν αν εσείς κατανοείτε αυτά που γράφετε, με τον τρόπο που χρησιμοποιείτε την Ελληνική γλώσσα!!

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.