Ρήτρα διαιτησίας και η αυτονομία του δικαίου της Ένωσης

Παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον η σημερινή (06.03.2018) απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση C-284/16 Slowakische Republik κατά Achmea BV, όπου εξετάστηκε η συμβατότητα, με τη ΣΛΕΕ, ρήτρας διαιτησίας σε μια διακρατική συμφωνία που είχαν συνάψει κράτη μέλη (Κάτω Χώρες και Σλοβακία) για την ενίσχυση και προστασία των επενδύσεων, κρίνοντας, τελικά, ότι αυτή δεν είναι συμβατή εφόσον θίγει την αυτονομία του δικαίου της Ένωσης.
 .
Ειδικότερα, όπως επισημάνθηκε, υπό το πρίσμα των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του δικαίου της Ένωσης, όπως είναι η αυτονομία του έναντι του δικαίου των κρατών μελών και του διεθνούς δικαίου, η υπεροχή του έναντι του δικαίου των κρατών μελών καθώς και το άμεσο αποτέλεσμα πλήθους διατάξεων που εφαρμόζονται στους πολίτες της Ένωσης και των κρατών μελών, το δίκαιο αυτό, αφενός, αποτελεί τμήμα του ισχύοντος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη και, αφετέρου, πηγάζει από διεθνή συμφωνία μεταξύ των κρατών αυτών. Συνεπώς, το διαιτητικό δικαστήριο μπορεί, για αμφότερους τους λόγους αυτούς, να κληθεί να ερμηνεύσει, ή ακόμη και να εφαρμόσει, το δίκαιο της Ένωσης (στην υπό εξέταση περίπτωση ιδίως, τις διατάξεις που αφορούν την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων).
 .
Η δικαιοδοσία του διαιτητικού δικαστηρίου έχει εξαιρετικό χαρακτήρα με αποτέλεσμα το δικαστήριο αυτό να μη συνιστά στοιχείο του δικαιοδοτικού συστήματος που ισχύει. Επομένως, το διαιτητικό αυτό δικαστήριο δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως δικαστήριο «κράτους μέλους», κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ που αφορά την προδικαστική διαδικασία και, ως εκ τούτου, δεν έχει την εξουσία να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής απόφασης. Ως προς το κατά πόσον η απόφαση που εκδίδεται από το διαιτητικό δικαστήριο υπόκειται στον έλεγχο δικαστηρίου κράτους μέλους το οποίο θα μπορούσε να υποβάλει στο Δικαστήριο ερωτήματα σχετικά με το δίκαιο της Ένωσης στο πλαίσιο διαφοράς της οποίας επελήφθη το διαιτητικό δικαστήριο, διαπιστώνεται ότι η απόφαση του διαιτητικού δικαστηρίου δεν υπόκειται σε ένδικα μέσα. Περαιτέρω, το διαιτητικό δικαστήριο καθορίζει τους κανόνες διαδικασίας που εφαρμόζει και, ιδίως, επιλέγει το ίδιο την έδρα του και, κατά συνέπεια, το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο επί της διαδικασίας του δικαστικού ελέγχου του κύρους της απόφασης που εξέδωσε. Ένας τέτοιος δικαστικός έλεγχος δεν μπορεί να ασκηθεί από το οικείο εθνικό δικαστήριο παρά μόνο στον βαθμό που το εθνικό δίκαιο το επιτρέπει, προϋπόθεση η οποία δεν πληρούται απολύτως εν προκειμένω, δεδομένου ότι, πράγματι, το γερμανικό δίκαιο δεν προβλέπει παρά μόνον περιορισμένο δικαστικό έλεγχο στον τομέα αυτόν.
 .
Συναφώς, επισημαίνεαι από το ΔΕΕ ότι, μολονότι ο ασκούμενος από τα δικαστήρια των κρατών μελών έλεγχος των διαιτητικών αποφάσεων μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να έχει δικαιολογημένα περιορισμένο χαρακτήρα στο πλαίσιο διαδικασίας εμπορικής διαιτησίας, εντούτοις ο κανόνας αυτός δεν μπορεί να ισχύσει για την εξεταζόμενη εν προκειμένω διαιτητική διαδικασία. Συγκεκριμένα, ενώ η πρώτη διαδικασία θεμελιώνεται στην αυτονομία της βούλησης των εμπλεκομένων μερών, η δεύτερη απορρέει από μια συνθήκη, με την οποία ορισμένα κράτη μέλη συναινούν να μην υπόκεινται στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων τους και, ως εκ τούτου, στο σύστημα ένδικων βοηθημάτων που η Συνθήκη τους επιβάλλει να προβλέπουν στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης διαφορές οι οποίες δύνανται να αφορούν την εφαρμογή ή την ερμηνεία του δικαίου αυτού. Για τους λόγους αυτούς, το ΔΕΕ φρονεί ότι, διά της σύναψης της εν λόγω διακρατικής συμφωνίας, καθιερώθηκε ένας μηχανισμός επίλυσης διαφορών ο οποίος δεν δύναται να διασφαλίσει ότι οι προαναφερθείσες διαφορές θα επιλύονται από δικαστήριο ενταγμένο στο δικαιοδοτικό σύστημα της Ένωσης, εξυπακουομένου ότι μόνον ένα τέτοιο δικαστήριο δύναται να διασφαλίσει την πλήρη αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης.
.
Yπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο καταλήγει ότι η ρήτρα διαιτησίας που περιλαμβάνεται στη εν λόγω διακρατική συμφωνία θίγει την αυτονομία του δικαίου της Ένωσης και, ως εκ τούτου, δεν είναι συμβατή με το δίκαιο αυτό.
 .
Η απόφαση του ΔΕΕ, βέβαια, μπορεί να προβληματίσει σε ευρύτερο επίπεδο, όπου τίθενται ρήτρες διαιτησίας σε συμφωνίες όπου δεν ισχύει πλήρως η αυτονομία της ιδιωτικής βούλησης και όπου είναι, επίσης, πιθανόν να προκύψουν ζητήματα ερμηνείας εφαρμοζόμενου δικαίου της Ένωσης. Παλαιότερη αναφορά είχε γίνει όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις και το σύστημα διαιτησίας που προβλέπει ο Κυπριακός περί Διαιτησίας Νόμος Κεφ. 4.
.
.
Πηγή: Curia
Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s