Τα «καθηγητικά»

Σπανίως γράφω με πιο προσωπικό τρόπο. Μ’ όλο αυτό τον διάλογο των ημερών, όμως, μεταξύ εκπαιδευτικών και «Κράτους», για τον εξορθολογισμό της δημόσιας παιδείας, που παρέχει δωρεάν το Κράτος στους πολίτες του, δικαίωμά τους κατοχυρωμένο με βάση το άρθρο 20 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας (κι αυτή η οπτική, πολυδιάστατη κατά τα λοιπά, ας μην ξεθωριάζει), περνούν διάφορες αναμνήσεις και σκέψεις από το μυαλό μου, πιο δικές, και σκέφτομαι να μην αφήσω την ευκαιρία να φύγει, αφού μπορεί και να μην ξανάρθει, πέραν του ότι θα παραχθεί, μάλλον, ψυχαγωγικό περιεχόμενο, για την ώρα του καφέ. Εξάλλου, νομίζω ότι, ακόμα και μέσα από την προσωπική εξιστόρηση, μπορεί να δημιουργηθούν βάσεις για ορισμένα ηθικονομικά διλήμματα σε σχέση με τη σχολική δικαιοσύνη ή και το δίκαιο, γενικότερα.

Έλαχε να προέρχομαι από οικογένεια στην οποία ήταν και είναι σχεδόν όλοι τους, στο πιο άμεσο περιβάλλον, εκπαιδευτικοί. Ουδέποτε κατάφερα να βγω «νικήτρια» από συναφείς διαλόγους (πόσες αργίες έχετε εσείς, πόσο δουλεύετε εσείς, κ.λπ.), είθισται να εγκαταλείπω, κυρίως λόγω έλλειψης αντοχής στο χαμηλό επίπεδο της ουσίας των επιχειρημάτων, λόγω έλλειψης βάσης κοινά γνωστών δεδομένων, λόγω απουσίας νοήματος, κι επειδή υπερτερεί η αγάπη. Από την άλλη, στη δική μου οικογένεια (όπως σε πολλές άλλες), υπάρχουν και παιδαγωγοί μ’ όλη την έννοια της λέξης (π.χ. η αδερφή μου), και είναι κάπως λυπηρό το γεγονός ότι το χαμηλό επίπεδο του επί του παρόντος (δημόσιου ως ένα βαθμό) διαλόγου φέρεται να εκπροσωπεί και εν τέλει στιγματίζει κι αυτούς, τους άξιους, που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από κάποια καλή μεταρρύθμιση, να φανεί το πολύτιμο έργο τους.

Θυμήθηκα, λοιπόν, πρώτα απ’ όλα, το συμβάν με μια καθηγήτριά μου στο γυμνάσιο, την κυρία Α. (λογικά – εύχομαι δηλαδή – έχει αφυπηρετήσει). Ήταν τότε, σε κάτι εποχές, που εμείς τα μαθητούδια δεν διεκδικούσαμε τα δίκια μας, όπως μπορεί να κάνουν σήμερα οι μαθητές, οι γονείς, κ.λπ. Και θυμάμαι το συμβάν αυτό με την κάθε του λεπτομέρεια (όπως δεν θυμάμαι άλλα πιο σημαντικά), ακόμα κι αν έχουν περάσει πάνω από… 20 χρόνια. Είχα δώσει την ώρα του μαθήματός της (αγγλικά) το τετράδιο της αρχαιογνωσίας στη συμμαθήτριά μου, που καθόταν από πίσω μου, για να δει τι είχα γράψει στην άσκηση, και να βοηθηθεί στη δική της. Εκείνη άνοιξε το τετράδιο την ώρα του μαθήματος της κυρίας Α., λίγα λεπτά πριν ολοκληρωθεί η παράδοση, κι ίσως άρχισε να γράφει κιόλας το άλλο μάθημα, προφανώς για να προλάβει. Και πετάγεται, σίφουνας, η κυρία Α., τρέχει κατά πάνω της (ως τα πίσω θρανία που καθόμασταν), που την είδε να μην προσέχει στο μάθημά της και ν’ ασχολείται μ’ άλλα, και κάνει τι; Αρπάζει από πάνω στο θρανίο της και κατασκίζει όλα τα χαρτιά, και, μεταξύ αυτών, το δικό μου τετράδιο! Εκεί, ήρεμη όπως ήμουν πάντα εγώ, καλό κορίτσι, συμπαθέστατο τέκνο αδελφών τους εκπαιδευτικών, που βλέπω ότι έσκισε το τετράδιο μου, σηκώθηκα πάνω και της είπα, με έντονο αλλά ευγενικό τρόπο, ότι δεν είχε κανένα απολύτως δικαίωμα να κάνει ό,τι έκανε, να καταστρέφει τους πνευματικούς κόπους οποιουδήποτε, και τους δικούς μου μαζί, για οποιονδήποτε λόγο! Σοκ η κυρία Α., που τάχα εκπλάγηκε από τη συμπεριφορά μου, που δεν ανέμενε από εμένα τέτοια συμπεριφορά, που ξέρει και τους δικούς μου, κ.λπ. Της είπα ότι ούτε εγώ περίμενα από εκείνην τέτοια συμπεριφορά, καθηγήτρια, να καταστρέφει τετράδια μαθητών, με τέτοιο επιπόλαιο (θα εννοούσα δυσανάλογο, μάλλον, εάν ήξερα νομικά από τότε) τρόπο, δείχνοντάς μας τι, ποιο διδακτικό μήνυμα; Λίγα λεπτά μετά, είχε χτυπήσει το κουδούνι για διάλειμμα. Βρήκα τον καθηγητή της αρχαιογνωσίας και του είπα ότι το τετράδιο μας τελείωσε, απολογήθηκα σ’ αυτόν, ζητώντας του χρόνο και τρόπο να το ξαναφτιάξω ή τουλάχιστον τη συγκεκριμένη άσκηση που περίμενε. Πήγα σπίτι μετά που σχολάσαμε και διηγήθηκα το περιστατικό στους γονείς μου, και μου είπαν τι; Πως, ακόμα και λάθος να έκανε η καθηγήτριά μου (δυνατό το κύμα αλληλεγγύης), εγώ όφειλα να μην συμπεριφερθώ έτσι μπροστά σ’ όλους και να μην την εκθέσω κι εγώ, επειδή αυτή είναι η καθηγήτρια που βάζει τους κανόνες μέσα στην τάξη της κι εγώ η μαθήτρια που υπακούω, θα έπρεπε να την υποστηρίξω σε περίπτωση τέτοιας έκθεσής της από άλλους, κι αν διαφωνούσα ή στεναχωριόμουν από την πράξη της, να πάω να την βρω μετά, ήρεμα και ωραία, και να το συζητήσουμε πολιτισμένα οι δυο μας. Δεν μου έδωσαν κανένα δίκαιο και μου εξήγησαν ότι έχασα το δίκιο μου επειδή δεν είχα ελέγξει καλά την αντίδρασή μου τη δεδομένη χρονική στιγμή και πρόσβαλα την καθηγήτρια μπροστά στους υπόλοιπους μαθητές της τάξης, ενώ θα έπρεπε να την υπερασπιστώ, ακόμα κι αν η δική της αντίδραση και συμπεριφορά ήταν λανθασμένη. Το δέχθηκα, με απόλυτο σεβασμό, το υιοθέτησα ως κανόνα συμπεριφοράς (στο μεγαλύτερό του μέρος), και ζήτησα από την καθηγήτρια συγγνώμη γι’ αυτό ακριβώς, εξηγώντας της πόσο είχα κοπιάσει για να έχω ένα καλό τετράδιο αρχαιογνωσίας, ώστε η καταστροφή του, έστω ατυχηματικά, ενδεχομένως να με είχε επηρεάσει στο να αντιδράσω κάπως έντονα, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Ζήτησε κι η ίδια η καθηγήτρια συγγνώμη από εμένα, βασικά ζητούσε συγγνώμη όποτε με έβλεπε.

Βέβαια, είναι γεγονός ότι ουδέποτε μου αναγνωρίζονταν δίκαιο σε σχέση με ό,τι αρνητικό σχόλιο θα μπορούσα να είχα εκφράσει ευκαιριακά για οποιονδήποτε καθηγητή. Για την καθηγήτρια που στο μάθημά της (ιστορία) μας έδινε φυλλάδια για να γράψουμε περίληψη κεφαλαίου κι αυτή κρατούσε το μάγουλό της κι ονειρεύονταν πάνω στην έδρα, λέγοντάς μας ότι θα τα πούμε μετά που θα συμπληρώναμε τα φυλλάδια (ακόμα, θαρρώ, θα τα πούμε). Για την άλλη που μία φορά δεν της έγραψα καλά στο διαγώνισμα λατινικών (δεν είχα προλάβει να διαβάσω, γιατί αφιέρωσα περισσότερο χρόνο σε πρόβες για τις μουσικές βραδιές του σχολείου) και θεώρησε ότι πρέπει να ενημερώσει τους γονείς μου, να με συνετίσουν, να μην δίνω προσοχή σε άλλες δραστηριότητες, να αφοσιωθώ στο μάθημά της, γιατί δεν θα προκόψω, εάν ασχολούμαι με τις μουσικές. Για την άλλη που, επειδή έγραψα στην έκθεση ιδεών πράγματα που δεν είχαμε πει στο δικό της μάθημα (δεν τα είπε αυτή βασικά, κι εγώ ήθελα να γράψω κάτι όχι ίδιο μ’ όλη την υπόλοιπη τάξη), αλλά δικές μου σκέψεις και επιχειρήματα σχετικά με το θέμα, θεώρησε ότι βγήκα από το θέμα (που δεν βγήκα, ακόμα μπορεί να έχω την έκθεση εκείνη), και μου έκοψε μονάδες! Για την άλλη (δεν είναι με χρονολογική σειρά) που είχα πάρει ένα βραβείο σε κάποιον διαγωνισμό ποίησης και μου έκανε παρατήρηση ότι έπρεπε να συμμετάσχω μέσω του σχολείου κι όχι από μόνη μου (είχα δει την εξαγγελία του διαγωνισμού τότε σε εφημερίδα του πατέρα μου, γιατί δεν μας είχαν ενημερώσει στο σχολείο). Τον άλλο που, ενώ ήμουν πρόεδρος της τάξης στη Β’ Λυκείου και ένιωθα μια ευθύνη παραπάνω, μας απειλούσε, με κάθε ευκαιρία και για ό,τι συνέβαινε στο σύμπαν, με το ότι δεν θα μας πάρουν εκδρομή στην Ελλάδα (που πήγαιναν τότε οι μαθητές), και μία φορά που το ξανάκανε, όταν κάποιος άγνωστος είχε προκαλέσει ζημιά στις πινακίδες του διαδρόμου, έλαβε, επίσης, απάντηση, ότι θα πρέπει να μάθει να διαχωρίζει τα πράγματα, και να μην τιμωρεί όλο τον κόσμο επειδή δεν μπορεί ή δεν θέλει να διερευνήσει το συμβάν για να βρει τον μαθητή που προκάλεσε τη ζημιά (τελικά έγινε η εκδρομή). Την άλλη που, ενώ στάθμευα νόμιμα το αυτοκίνητό μου στον ανοιχτό χώρο στάθμευσης του σχολείου (γιατί όταν είχα πάρει την άδεια οδήγησης στα 18 μου, παιδί του Απρίλη, έμεναν ακόμα κάποιοι μήνες να ολοκληρωθεί η Γ’ Λυκείου και δεν υπήρχε σχολικός κανονισμός να απαγορεύει να μεταβαίνω στο σχολείο με αυτοκίνητο, και υπήρχε διαθέσιμο ένα παλιό αυτοκίνητο), φώναζε δημόσια, σαν δαιμονισμένη, επειδή καταλάμβανα τον «δικό της» χώρο στάθμευσης, οπότε μια ημέρα, στα πολλά-πολλά που είπε και ξέφυγε εντελώς, της εισηγήθηκα να ηρεμήσει κι ότι μια λύση στο πρόβλημά της θα ήταν ίσως να έρχεται η ίδια κάπως πιο νωρίς στο σχολείο, στην ώρα της, ενδεχομένως, να τον προλαβαίνει, γιατί δεν της ανήκει κατ’ ιδιοκτησία, είναι ελεύθερος, ανοιχτός χώρος στάθμευσης, για τους χρήστες του σχολείου, ή εάν επιθυμεί μπορούμε να συζητήσουμε άλλες λύσεις, που να ικανοποιούν και τις δύο μας (όπου νομίζω ότι «άναψε» ακόμα περισσότερο με το θέμα «ισότητα» καθηγητών-μαθητών όσον αφορά τους κοινόχρηστους χώρους), κ.λπ.

Δεν θα εξιστορήσω όλα τα περιστατικά (όχι πως είναι και πολλά, αλλά όσο γράφω, τόσα περισσότερα έρχονται στον νου), περιστατικά που δείχνουν πολλά. Εν ολίγοις, ήταν εποχές που στο σχολείο δεν υπήρχαν καλά εμπεδωμένες αρχές δικαίου ή που κυριαρχούσε η αντίληψη ακόμα ότι η δημοκρατία είναι αντιπαιδαγωγική και εμποδίζει την εκμάθηση της πειθαρχίας ή ότι η ίδια είναι βλαπτική για την υγιή ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών. Τολμώ να πω ότι ελάχιστοι ήταν οι εκπαιδευτικοί που μου έδωσαν ουσιαστικά πράγματα στο δημόσιο σχολείο, που μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πρότυπα, που διψούσα για το μάθημά τους. Κυρίως, ελάχιστοι ήταν εκείνοι που ήταν σε θέση, οι ίδιοι, να διδάξουν ή να μεταδώσουν ορθή συμπεριφορά, σε ή με σκοπό να δημιουργήσουν υγιώς και ελεύθερα σκεπτόμενους νέους ανθρώπους, που προορίζονται να λάβουν στα χέρια τους την κοινωνία, να χρησιμοποιήσουν τις ικανότητές τους, να φτιάξουν ή να σχεδιάσουν μαζί τους νέους δρόμους. Υπήρχαν καθηγητές που, με κάθε σεβασμό, είχαν πρόβλημα ή τουλάχιστον αυτό καταλάβαιναν οι μαθητές, που οι τελευταίοι δεν είχαν άμυνες ή εργαλεία να το διαχειριστούν.

Εκτός από τα συμβάντα, βέβαια, του σχολείου, ως παιδί εκπαιδευτικών κι εγώ, έχοντας μέσα στο σπίτι μου καθηγητικές νοοτροπίες (λόγου χάριν, ότι οι ίδιοι είναι καλύτεροι, κοινωνικά καταξιωμένοι, ευνοούμενοι, κι έτσι πρέπει γιατί είναι όλοι λειτουργοί του πνεύματος, Μαρίες Μοντεσσόρι, Τολστόι, ή δεν ξέρω εγώ τι άλλο), έπρεπε να απεγκλωβιστώ με κάποιον τρόπο. Αυτή η παρένθεση μπορεί να είναι χρήσιμη σε παιδιά που μπορεί να έρθουν στην ίδια ή παρόμοια θέση σήμερα, και τη λέω τώρα, μετά από περίπου 12-13 χρόνια δικηγορίας. Όταν αποφάσισα να σπουδάσω νομική, αυτό ήταν κάτι που δεν ήθελε κανένας άλλος απ’ όσους γνώριζα τότε (εκπαιδευτικούς), ήταν κάτι ξένο στην οικογένεια. Έπρεπε να γίνω είτε δασκάλα (που είναι όλα πιο βολικά και πιο ωραία, κατά τους καθηγητές), και μάλιστα στην Κύπρο, είτε καθηγήτρια (κατά προτίμηση σε κλάδο που να μην θέλει και πολλή προετοιμασία). Εγώ ήθελα, όμως, να σπουδάσω αρχικά τέχνες (είτε μουσική είτε εικαστικές κι εφαρμοσμένες τέχνες), αργότερα νομική και ψυχολογία (που τελικά τα συνδύασα –με κάποιο τρόπο – όλα μαζί). Για να το καταφέρω αυτό, πέρασα περιπέτειες. Έπρεπε, βασικά, να μεθοδεύσω τα πράγματα, κι αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο. Η διαφορά στη δέσμη μαθημάτων τότε, ανάμεσα σε παιδαγωγικό (που ήθελαν) και νομική (που ακολουθούσε στη λίστα μου και ήθελα εγώ), ήταν το μάθημα των αγγλικών. Συνεπώς, ενώ φαινομενικά έκανα το χατήρι τους και είχα ησυχία, με τη δική τους πεποίθηση κιόλας ότι θα περάσω σίγουρα στην πρώτη επιλογή, πήγα έδωσα τις καθιερωμένες εξετάσεις και παρέδωσα σχεδόν λευκή κόλλα στο μάθημα των αγγλικών (ήταν η μόνη λύση), ριψοκίνδυνη λύση μεν, αλλά δεν είχα άλλη. Όταν βγήκαν τα αποτελέσματα, κι ευτυχώς, παρά τρίχα, κατάφερα να αποφύγω τα δυσάρεστα και παράλληλα να πετύχω αυτό που ήθελα (τότε στηνόμασταν στα ραδιόφωνα), ένιωσα απίστευτη ελευθερία. Η οικογένεια καθηγητών πέρασε, μου φαίνεται, μια δόση στεναχώριας, και τι θα γίνει το παιδί, πού θα πάει, πώς θα ζήσει, κ.λπ. Με έβλεπαν, νομίζω, ήδη ως αντιπαθητική δικηγόρο. Άλλοι είπαν «αυτό ακριβώς ταιριάζει». Τότε το σοφό, γι’ αυτούς, τους εκπαιδευτικούς, ήταν να με στείλουν να σπουδάσω στην Αγγλία, κάτι πάλι συναφές με την εκπαίδευση, Αγγλική φιλολογία, να βολευτώ, μέσα στο ελεγχόμενο περιβάλλον τους, κ.λπ.. Η νοοτροπία, οι τάσεις… Τελικά δέχθηκαν τα πράγματα, αυτό που ήθελα εγώ, και με βοήθησαν να προχωρήσω με τις σπουδές που επέλεξα και έδειξαν την εμπιστοσύνη τους στις (άγνωστές τους) δυνατότητές μου. Ομολόγησα τη μεθόδευση εκείνη χρόνια αργότερα, με κάποια ευκαιρία. Δεν ξέρω εάν λειτουργεί, βέβαια, υποσυνείδητα ο επηρεασμός, σε διάφορες επιλογές, όπως, για παράδειγμα, το να ασχοληθώ σήμερα ερευνητικά και με τη σχολική δικαιοσύνη σε συνάρτηση με τη νεανική παραβατικότητα, το να αποφεύγω τη διδασκαλία όπως ο διάβολος το λιβάνι, να εστιάζω στη συγγραφή και την έρευνα, και να μην αρέσκομαι σε ερωτήσεις σχετικά με αυτό το θέμα, κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, είμαι, αναμφίβολα, τυχερή, που έκανα τελικά εκείνο που ήθελα, που εγώ επέλεξα για εμένα, βλέποντας πόση ζωή μου δίνει η ενασχόλησή μου με αυτό το αντικείμενό μου, με όλα μου τα αντικείμενα, και βέβαια τη σημερινή κατάσταση με το εκπαιδευτικό σύστημα και τους εκπαιδευτικούς (τους περιπλανώμενους κι αυτούς που είναι απλοί αριθμοί σε πίνακες). Η συναφής συμβουλή είναι να κάνει, κανείς, αυτό που λέει η καρδιά του, και να μην ακούει κανέναν, ιδίως τους εκπαιδευτικούς… Μόμον εμείς ξέρουμε καλύτερα εμάς, αυτό πρέπει ή είναι υγιές τουλάχιστον να συμβαίνει, και να μας βοηθά το σύστημα γύρω μας να συμβαίνει. Να μην χάνουμε τον εαυτό μας μέσα στον δικό τους μικρόκοσμο.

Επιστρέφοντας στο θέμα της παιδείας, ακούω, λοιπόν, από πάντα, κάθε τόσο, και ξέρω όλα τα «καθηγητικά» πράγματα, τις μεταθέσεις / μετακινήσεις τους, τις κατανομές ωρών, τα καθήκοντα τους κ.λπ. (ζωντανά ακόμα και μετά που αφυπηρετούν, ζουν τα «καθηγητικά» – αυτό το μικρόβιο – στο πετσί τους). Για τους εκπαιδευτικούς, έχω την αίσθηση πως, έξω από τον κόσμο τους, δεν υπάρχει οτιδήποτε άλλο. Είναι αυτοί, μόνον αυτοί, κανένας άλλος.

Τις ακόμα παλαιότερες εποχές, τα πράγματα, ίσως, να ήταν ακόμα «χειρότερα», οι έννοιες της εκπαίδευσης και της πειθαρχίας θα είχαν διαφορετικό περιεχόμενο, θα ήταν άλλως πώς κατανοητές, όπως, ίσως, και το κοινωνικό «prestige» του καθηγητή ή του δασκάλου. Όπως προκύπτει κι από τη λογοτεχνία (βλ. Καταντζάκης, Βυζιηνός, Κονδυλάκης, κ.λπ.), ο δάσκαλος ήταν η αυθεντία και ο μαθητής η λευκή πλάκα, που έπρεπε να γεμίσει ο δάσκαλος με τις ηθικο-χριστιανικές αρχές της εποχής, κι η τιμωρία, περιλαμβανομένης της σωματικής τιμωρίας, ήταν μέσο για να μάθει το παιδί γράμματα. Η δική μου γενιά, σίγουρα, δεν πρόλαβε τα χτυπήματα του βούρδουλα στο χέρι και το στήσιμο στη γωνιά του τοίχου (α αυτό με τη γωνιά του τοίχου κάτι μου φέρνει στον νου από το Δημοτικό, εκεί είχαμε και μια δασκάλα οικιακής οικονομίας που πέταγε παπούτσια στα κεφάλια των μαθητών)· η δική μου γενιά πρόλαβε τους κλάδους, τη σχολική στολή, την κιμωλία, και εκείνο το προαναφερόμενο επίπεδο «δικαιοσύνης», του τύπου ο καθηγητής έχει πάντα δίκαιο. Κι από τότε έλεγαν οι «μεγάλοι» ότι και τότε κάτι είχε χαλάσει στην παιδεία σε σχέση με παλαιότερα. Μου φέρνει γέλιο σήμερα που το θυμάμαι, ιδίως ως νομικός, αλλά ήταν τότε που επιτράπηκε για πρώτη φορά στις κοπέλες να φορούν, εάν ήθελαν, παντελόνι (γκρίζο), αντί φούστα! Ήτανε κατάντια αυτή για κάποιους τότε, αν θυμάμαι καλά.

Σήμερα ειδικά τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ, σε κοινωνικό επίπεδο. Έχουμε μαθητές με πολλές (απρόσκοπτες ίσως) προσβάσεις στη γνώση, στην τεχνολογία (μακάρι να υπήρχαν και τότε), πολλές απαιτήσεις, πολλές ανάγκες, που ξέρουν να διεκδικούν τα δίκια τους, που ξέρουν να διεκδικούν το καλύτερο για τους εαυτούς τους, για το αύριο τους. Και το ίδιο το δίκαιο μπορεί ακόμα να γίνει πιο οικείο στις νεανικές ηλικίες, ο άνθρωπος να αρχίσει να μαθαίνει για τα δικαιώματά του από παιδί. Οι ίδιοι οι μέθοδοι διδασκαλίας μπορούν να εκσυγχρονιστούν, να συνάδουν με την εξελιγμένη εποχή μας, τις απαιτήσεις που θέτει σήμερα η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Εν πάση περιπτώσει, οι σημερινοί μαθητές δεν (πρέπει να) ανέχονται ημιμαθείς καθηγητές ή εκπτώσεις στις αξίες που πρεσβεύει η εκπαίδευση. Το δικαίωμα στην εκπαίδευσή τους πρέπει να το διασφαλίσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, κι αυτό, ν’ αντιληφθούν ότι, δεν περιορίζεται μόνο στη δυνατότητα πρόσβασής τους στην εκπαίδευση, αλλά εκτείνεται στο να έχουν και ελεύθερο λόγο και στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, κατ’ επέκταση και στους φορείς της, αλλά και στην προσαρμοστικότητά της στις κοινωνικές μεταβολές. Μερικές μόνο από τις διαστάσεις του δικαιώματος στην εκπαίδευση είναι, πληροφοριακά, οι εξής:

  • Δικαίωμα εγγραφής και φοίτησης
  • Δικαίωμα διευκόλυνσης στην πρόσβαση
  • Δικαίωμα μη διάκρισης
  • Δικαίωμα ποιότητας σπουδών
  • Δικαίωμα υγιεινής και ασφάλειας
  • Δικαίωμα εξειδικευμένης εκπαίδευσης
  • Δικαίωμα έκφρασης απόψεων και διαλόγου
  • Δικαίωμα ενημέρωσης, κατανόησης και στήριξης
  • Δικαίωμα προστασίας από τη βία
  • Δικαίωμα ενημέρωσης των γονέων
  • κ.λπ.

Μεταξύ άλλων, νοείται, να μην ανέχονται το άδικο που προκαλεί ο καθηγητής επειδή είναι καθηγητής και μπορεί. Αυτό, κατ’ εξαίρεση, μπορώ να το διδάξω.

Ότι οι φορείς του δικαιώματος στην εκπαίδευση είναι αυτοί που έχουν τη δύναμη στον διάλογο για τον εξορθολογισμό της δημόσιας παιδείας (κανένας άλλος). Ο διάλογος αυτός είναι μεταξύ του Κράτους κι αυτών. Οι καθηγητές του δημοσίου, που (οφείλουν να) εκφράζουν την κρατική πολιτική, δεν εμπίπτουν σ’ αυτούς τους φορείς του δικαιώματος στην εκπαίδευση (μπορούν να παρέχουν άλλου είδους εκπαίδευση στον ιδιωτικό τομέα και τότε είναι φορείς του δικαιώματος στην ενεργητική του διάσταση). Τα εργασιακά δικαιώματα ορισμένων καθηγητών στη σχέση τους με τον εργοδότη τους, το Κράτος, που είναι σεβαστά (αλλά σχεδόν αδιάφορα στον διάλογο για τον εξορθολογισμό της δημόσιας παιδείας), δεν είναι σε θέση να επηρεάσουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση, πόσω μάλλον σε βαθμό που να εμποδίζει την άσκησή του ή να καταλύει τον πηρύνα του. Κάποια στιγμή, ίσως, χρήζει μια πιο νομική και αναλυτική αναφορά, απλά για να συνέλθουν κάποια ξεστρατισμένα πνεύματα.

Ελπίζω αυτό το παλαιό κατεστημένο των «βολεμένων εκπαιδευτικών» να μην εγκλωβίσει αυτή την ορμή· αυτή τη φορά να γίνουν βήματα, για κάτι πολύ καλύτερο, για τη δημόσια παιδεία. Οι άξιοι λαμπαδιστές της, στο κάτω-κάτω, ας μην ανησυχούν, δεν κινδυνεύουν! Και καλή δύναμη σε όσους προσπαθούν προς τη σωστή κατεύθυνση.

«Άλλοτε διαβάζαμε τα μαθήματα μας, κάναμε την προσευχή μας

και λέγαμε πως δυό και δυό κάνουνε τέσσερα.

Τώρα, δυό λουλούδια και δυό αχτίνες δεν κάνουνε τέσσερα – κάνουνε την ψυχή μας.

Κι ένα τριαντάφυλλο και μια πεταλούδα δεν κάνουν δυό – κάνουν ένα Θεό.

Κι ένας Θεός κάνει όλα.

Λοιπόν, η ψυχή μας μαζί με την ψυχή του Θεού πόσα κάνει;

Ο δάσκαλος δεν ξέρει.

Εμείς το ξέρουμε πως κάνει: ένα.

Το διαβάσαμε σήμερα στο ανοιχτό βιβλίο του ήλιου,

σήμερα που ξεχάσαμε όλα τα βιβλία.»

Γ. Ρίτσος

Advertisements

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.