Χρόνος πλασματικής υπηρεσίας (airtime)

Ο διάλογος για την πρόσθετη (πλασματική) υπηρεσία των υπαλλήλων του δημοσίου και ευρύτερου τομέα συνεχίστηκε. Είχα παλαιότερα εκθέσει δύο πιθανές ερμηνευτικές προσεγγίσεις και τη διάσταση που μπορεί να υπάρξει σε σχέση με την εφαρμοσιμότητα του περί Συντάξεων Κρατικών Αξιωματούχων (Γενικές Αρχές) Νόμου 88(Ι)/2011 στην περίπτωση των δημοτικών υπαλλήλων που εκλέγονται στο αξίωμα του δημοτικού συμβούλου, δηλαδή ως προς το κατά πόσο αυτός ο συνταξιοδοτικός νόμος, με τις αρχές που εισήγαγε, ισχύει και για την τοπική αυτοδιοίκηση, ήτοι για τον δημοτικό υπάλληλο που εκλέγεται σε οποιοδήποτε αξίωμα και για τον δημοτικό υπάλληλο που εκλέγεται στο συγκεκριμένο αξίωμα δημοτικού συμβούλου. Εκλήφθηκε, ωστόσο, ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μία από τις δύο πιθανές ερμηνείες για να υποστηριχθεί η (διαφορετική) άποψη ότι, όταν το νέο αξίωμα που αποκτάται δεν είναι συντάξιμο, μπορεί να χωρέσει εξαίρεση, γιατί δεν υπάρχει συνταξιοδοτική πολλαπλότητα.

Εάν ο Νόμος 88(Ι)/2011 εφαρμόζεται και για την τοπική αυτοδιοίκηση, ισχύουν οι πρόνοιες και γενικές αρχές του, ορισμένες από τις οποίες επηρεάζουν ενδεχομένως την εφαρμογή τυχόν παλαιότερων δημοτικών κανονισμών που περιέχουν συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, που θα πρέπει, πιθανότατα, να εκσυγχρονιστούν για να συνάδουν με τις συνταξιοδοτικές αρχές που στο μεταξύ θέλησε ο νομοθέτης να ισχύουν στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ως προς το ζήτημα της εφαρμοσιμότητας, ο Νόμος 88(Ι)/2011, που, μεταξύ άλλων, με την πρόνοια του άρθρου 3(γ) καταργεί από τον υπολογισμό της σύνταξης και του εφάπαξ ή του φιλοδωρήματος την «πρόσθετη υπηρεσία», δεν εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής του είτε τους δημοτικούς υπαλλήλους είτε τους δημοτικούς συμβούλους. Αντιθέτως, το γράμμα του Νόμου αυτού (δηλαδή οι έννοιες «αξιωματούχος» και η έννοια «λειτούργημα ή αξίωμα ή θέση», όπου χρησιμοποιούνται), όπως εξηγήθηκε, διευρύνθηκε, έτσι ώστε να περιλαμβάνει, κατά πάσα πιθανότητα, και τη θέση του δημοτικού υπάλληλου και το αξίωμα των δημοτικών συμβούλων. Ευλόγως, μάλλον, δεν μπορούν να ισχύουν άλλες συνταξιοδοτικές αρχές στη δημόσια υπηρεσία (κεντρική διοίκηση) και άλλες στη δημοτική υπηρεσία (αποκεντρωμένη διοίκηση).

Εάν οι εκλεγέντες στο συγκεκριμένο αξίωμα του δημοτικού συμβούλου (είτε δημοτικοί υπάλληλοι είτε άλλοι «αξιωματούχοι» κατά την έννοια του Νόμου με άλλο τρόπο), σε αντίθεση με τους εκλεγέντες σε άλλα αιρετά αξιώματα (ή ακόμα και τον δήμαρχο), δεν λαμβάνουν προς το παρόν σύνταξη, αυτό δεν μπορεί να ενθαρρύνει κάποια ερμηνεία ότι ο Νόμος 88(Ι)/2011 δεν εφαρμόζεται (ή δεν πρέπει να εφαρμόζεται) ή εφαρμόζεται αλλά εξαιρεί όσο αφορά τους εκλεγέντες στο αξίωμα του δημοτικού συμβούλου κατ’ επέκταση και γενικευμένα σε οποιοδήποτε μη συντάξιμο λειτούργημα ή αξίωμα ή θέση. Ο ίδιος ο Νόμος 88(Ι)/2011 δεν περιέχει τέτοια εξαίρεση ή δεν αφήνει, όπως εκδόθηκε, να νοηθεί κάτι τέτοιο, ανεξαρτήτως του σκοπού του νομοθέτη. Ο σκοπός του νομοθέτη του Νόμου 88(Ι)/2011 ήταν, όντως, να παύσει το φαινόμενο των πολλαπλών συντάξεων. To ζήτημα της πολλαπλότητας, όμως, δεν είναι αυτοτελές. Ο Νόμος εισήγαγε τις συνταξιοδοτικές του αρχές, περιλαμβανομένης της κατάργησης της πολλαπλότητας των συντάξεων, και πάνω (ή κυρίως πάνω) στη λογική της περικοπής και του περιορισμού της σπατάλης του δημόσιου χρήματος. Αυτό μπορεί να καταστεί κατανοητό βλέποντας και τη λοιπή νομοθετική δραστηριότητα σε χρονική εγγύτητα, όπως, για παράδειγμα, τον περί της Μείωσης των Απολαβών και των Συντάξεων των Αξιωματούχων, Εργοδοτουμένων και Συνταξιούχων της Κρατικής Υπηρεσίας και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμο 168(I)/2012, ο οποίος στο προοίμιό του αναφέρει τα σχετικά, περιλαμβάνοντας στην αναφορά και την τοπική αυτοδιοίκηση (ασχέτως εάν και πώς κρίνονται επιμέρους διατάξεις εκείνου του νόμου σε σχέση με τη συνταγματικότητα, ζήτημα που απασχολεί σήμερα). Συναφώς, και η έννοια της πολλαπλότητας υφίσταται ανεξαρτήτως του συντάξιμου του αξιώματος, με τη λογική του ότι στους δημοτικούς σύμβουλους καταβάλλεται «μισθός ή αντιμισθία ή αποζημίωση ή χορηγία» και δεν είναι εφικτό να επωφελούνται και από οποιοδήποτε άλλο «μισθό ή αντιμισθία ή αποζημίωση ή χορηγία» προκύπτει από κάποιο παράλληλο υπηρεσιακό πλάσμα. Σύμφωνα με το άρθρο 52 του περί Δήμων Νόμου 111/85, οι δημοτικοί σύμβουλοι δύνανται vα λαμβάνoυν τέτoια απoζημίωση, έξoδα παραστάσεων και άλλα επιδόματα, όπως πρoβλέπεται στoν πρoϋπoλoγισμό τoυ δήμoυ πoυ εγκρίνεται κάθε έτoς από τo Υπoυργικό Συμβoύλιo σύμφωνα με τις διατάξεις τωv άρθρων 65 και 66 τoυ παρόντoς Νόμoυ.

Δεν μπορούμε να πούμε ότι ο Νόμος 88(Ι)/2011 εφαρμόζεται μεν και για τους δημοτικούς υπαλλήλους και για το αξίωμα του δημοτικού συμβούλου (γιατί έχει ευρύ γράμμα ή για όλες τις άλλες συνταξιοδοτικές αρχές), αλλά η κατάργηση της πρόσθετης σύνταξης στη βάση πλασματικής υπηρεσίας που αυτός περιέχει περιορίζεται μόνο στα δημόσια αξιώματα που είναι συντάξιμα, βάσει της τελολογικής ερμηνείας του συγκεκριμένου συνταξιοδοτικού νόμου στο σημείο (αντιμετώπιση φαινομένου πολλαπλών συντάξεων), και δεν ισχύει για τα μη συντάξιμα αξιώματα. Τέτοια ερμηνευτική συστολή εξισώνεται με εισαγωγή εξαίρεσης και τέτοια εξαιρετική πρόνοια θα έπρεπε να προβλέπεται ρητά από τον νομοθέτη. Πέρα από το ότι δεν προβλέπεται, όπως έχει ο Νόμος αυτός, θα έρχονταν και σε αντίθεση με το δικό του γράμμα ή θα ήταν τελικά ερμηνεία contra legem.

Πέραν των ανωτέρω, το θέμα της συνταξιοδοτικής αύξησης λόγω προσθήκης πλασματικής υπηρεσίας έχει περαιτέρω διαστάσεις, που βασικά δεν εξαντλούνται στην συνταξιοδοτική πολλαπλότητα, ασχέτως εάν εκείνος ο νομοθετικός λόγος, σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, εστίασε εκεί όσο αφορά την κατάργηση της πρόσθετης σύνταξης. Αυτό που απασχολεί, ειδικότερα, και είχε τύχει και προηγούμενης αναφοράς, είναι η σύγχρονη διατήρηση της συνθήκης, πέρα από τον σεβασμό που επιδεικνύει ο εργοδότης στα πολιτικά φρονήματα και δικαιώματα των υπαλλήλων του, όταν αυτοί αφυπηρετούν οικειοθελώς από τη θέση τους και συνταξιοδοτούνται κανονικά, για να ακολουθήσουν ασυμβίβαστη, με τη θέση τους, πολιτική καριέρα (για την οποία μπορεί να μην λαμβάνουν σύνταξη, αλλά λαμβάνουν ωφελήματα), να μπορούν ή να πρέπει να δημιουργήσουν ή να μετακυλήσουν  «κόστος» στον εργοδότη (εν προκειμένω Κυπριακή Δημοκρατία), λαμβάνοντας και οφέλη και συντάξεις που αφορούν σε υπηρεσία που δεν έχουν πράγματι προσφέρει, δηλαδή σε πλασματική υπηρεσία (“airtime”). Σημειώθηκε, έτσι, και η οπτική ότι «ο εθελούσιος χαρακτήρας της εκλογιμότητας σε δημόσιο αξίωμα δεν μπορεί να επιβαρύνει τον εργοδότη, ως απόρροια κάποιας συναφούς νομικής αρχής ή κοινωνικής αναγκαιότητας, ενώ υπάρχει σαφής αποσύνδεση ορισμένων αξιωμάτων προς το δημόσιο συμφέρον».

Με άλλα λόγια, δεν έχει προφανή καλή λογική ακολουθία, στη σύγχρονη εποχή, να διατηρείται η δυνατότητα να παρέχεται πρόσθετη κρατική σύνταξη και άλλα ωφελήματα στον εκλεγέντα σε δημόσιο αξίωμα, βάσει πλασματικής (ανύπαρκτης) υπηρεσίας. Σε τι εξυπηρετεί, άραγε, η σύνταξη και τα ωφελήματα βάσει πρόσθετης (πλασματικής) υπηρεσίας, ώστε αυτή να υφίσταται γενικά, άρα και για να διατηρείται μετά την κατάργησή της, κατ’ εξαίρεση;  Αυτό είναι το ερώτημα που χρήζει ίσως απάντησης, για να εντοπιστεί το «δίκαιο» ή μη της επιλογής να δίνεται ή να μην δίνεται, σε αυτόν που αναλαμβάνει μη συντάξιμο αξίωμα, πρόσθετη σύνταξη βάσει πλασματικής υπηρεσίας, επειδή είναι μη συντάξιμο το νέο αξίωμα που επέλεξε. Είχα προσθέσει, σχετικά, ότι, εάν και το δικαίωμα σε κρατική σύνταξη συνιστά περιουσιακό δικαίωμα που βρίσκει συνταγματική και όχι μόνο προστασία, τέτοια ίδια προστασία δεν βρίσκει το δικαίωμα σε πρόσθετη σύνταξη στη βάση πλασματικής (δηλαδή ανύπαρκτης) υπηρεσίας.

Εν πάση περιπτώσει, επειδή το θέμα είναι δημοσιονομικό ή θέμα συναφούς πολιτικής, σε περίπτωση όπου τελικά καθοριστεί ως ορθή κάποια γραμμή να θεωρείται πολιτικά/δημοσιονομικά ορθό να δίνεται κρατική σύνταξη στη βάση πλασματικής υπηρεσίας σε ορισμένες κατηγορίες αξιωματούχων που δεν λαμβάνουν σύνταξη εκ του αξιώματος στο οποίο έχουν επιλέξει να θέσουν τον εαυτό τους υποψήφιο και να εκλεγούν, σε τέτοια περίπτωση, θα ήταν ίσως αναγκαία σχετική νομοθετική τροποποίηση, ώστε είτε στις ερμηνευτικές έννοιες του Νόμου 88(Ι)/2011 να μην περιλαμβάνονται συγκεκριμένα αξιώματα, είτε από το άρθρο 3(γ) να εξαιρούνται συγκεκριμένα αξιώματα ή να τίθεται ανάλογες επιφυλάξεις ή εν πάση περιπτώσει θα ήταν ορθό να υπάρχει νομοθετική κάλυψη μιας τέτοιας επιλογής. Με βάση τα πιο πάνω, δεν ήταν εφικτό να αλλάξω τη θέση που είχα ήδη εκφράσει. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκλείεται κάποια διαφορετική δικαστική αντιμετώπιση ή ερμηνεία.

Πάντως αντίστοιχο ζήτημα πλασματικής υπηρεσίας στον δημόσιο τομέα υπήρχε στην Καλιφόρνια, το οποίο προσφάτως, τον περασμένο μήνα, απασχόλησε επίσης το Ανώτατο Δικαστήριο της Καλιφόρνια, το οποίο διέκρινε μεταξύ του πλασματικού χρόνου (airtime), που μπορεί νομίμως να καταργηθεί καθόσον δεν συνιστά δικαίωμα (not a vested pension right), και άλλων κατοχυρωμένων συνταξιοδοτικών ωφελημάτων (που εκείνα έχουν βασικά κερδηθεί ήδη κατά την προσφορά της υπηρεσίας και απλά αποδίδονται σε μελλοντικό χρόνο), βέβαια μέσα στο πρίσμα του δικού της συνταξιοδοτικού συστήματος. Μεταξύ των λοιπών λόγων που τεκμηρίωσαν τη δικαστική σκέψη (π.χ. απόδειξη νομοθετικού σκοπού για δημιουργία δικαιώματος εσαεί) για την έλλειψη συνταγματικής προστασίας όσον αφορά την πλασματική υπηρεσία, ήταν το ότι αυτή δεν αντιστοιχεί σε υπηρεσία που έχει πραγματικά προσφερθεί ώστε το όφελος εξ αυτής να προκύπτει ως είδος αποζημίωσης, να ενέχει ανταποδοτικότητα. Δημιουργώντας κατ’ επέκταση τον ξεκάθαρο κανόνα ότι ο κοινός νομοθέτης μπορεί να καταργήσει ωφελήματα που αφορούν σε μελλοντική ή μη προσφερθείσα υπηρεσία, αλλά όχι τέτοια που αφορούν σε ήδη προσφερθείσα υπηρεσία και υφίσταντο κατά τον χρόνο προσφοράς της.

Υποβολή σχολίου

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.